Translate

woensdag 12 juli 2017

OORLOG


OORLOG


Een preventieve aanval (‘first strike’) van Amerika op Noord-Korea of zelfs van Noord-Korea zelf? Wat zou de reactie zijn van China? Het is bijna niet voor te stellen, maar de kans op zo’n ‘ondenkbare’ oorlog is nog nooit zo groot geweest.

Zal Amerika echt een Noord-Korea accepteren met kernwapens, die het vasteland van Noord-Amerika kunnen bereiken? Een Noord-Korea met een onberekenbare dictator, Kim Jong-un, die, sinds 2012, reeds talloze leden van zijn eigen familie en van zijn eigen regering, waaronder vele generaals, executeerde, vaak met luchtafweergeschut? Zou de dreiging van beslist wederzijdse vernietiging (‘Mutually Assured Destruction’) echt voldoende zijn om de wereldvrede te bewaren, zoals tijdens de Koude Oorlog tussen de grootmachten? Om maar te zwijgen over Zuid-Korea en Japan, plus landen zoals Iran en Saoedie-Arabie, die dan ook lid willen worden van de kernwapen-club. Wordt het misschien tijd om uit te wijken naar een andere planeet, wat Elon Musk in gedachten heeft?


De geslaagde test van een Noord-Koreaanse intercontinentale raket als ‘cadeautje’ ter gelegenheid van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag zal de zaken echter drastisch veranderen (‘game changer’). Dit keer komt de Amerikaanse President, wie het ook is, er niet meer onderuit. Dit is vergelijkbaar met de Cubaanse rakettencrisis van 1962, onder Kennedy, toen het bijna tot een kernoorlog kwam tussen Amerika en de Sovjet-Unie. De wereld hield toen de adem in. Maar uiteindelijk haalde Chroesjtjov bakzeil en ontmantelde hij de raketbases op Cuba, nog net voordat nog meer Sovjet-schepen met kernkoppen voor anker gingen. Tevens werd destijds besloten tot terugtrekking door Amerika van de op de Sovjet-Unie gerichte Jupiter-raketten in Italie en Turkije.

Op een gegeven moment raakt het geduld natuurlijk op. De diplomatieke opties, zoals het mislukte raamakkoord (‘Agreed Framework’) tussen Amerika en Noord-Korea in 1994 (‘een kernwapenvrij Koreaans schiereiland’) en de verscherping van sancties, schijnen het, nu bijna 60-jarige, Noord-Koreaans kernwapenprogramma alleen maar  te hebben versneld. Kim Jong-Un heeft het lot van alleenheersers, zoals Saddam Hussein en Muammar Gaddafi, goed in zijn oren geknoopt en is daarom nu onstuitbaar.

Er heerst een algemene mening, dat zo’n preventieve aanval, om allerlei redenen, naar het rijk der fabelen kan worden verwezen. Toch heeft dit conflict nu een nieuwe fase ingeluid, waarbij men rekening moet houden met een directe militaire confrontatie tussen Noord-Korea’s beschermheer, China, en Amerika. Tenzij men ervan uitgaat, dat Amerika bereid is om haar hegemonie in de wereld prijs te geven en genoegen zal nemen met het spelen van een tweede viool. In een tijd van ‘America First’? Alles staat nu op het spel, vooral als China, mede door een met excessieve schuld beladen economie, die het steeds meer laat afweten, naast zijn schoenen meent te kunnen lopen. Misschien wordt President Trump weer onderschat. De gifgasaanval in Syrie, afgelopen April, werd immers meteen beantwoord en hij werd daarvoor door links en rechts bejubeld.

Natuurlijk is zo’n aanval riskant. Maar onderschat niet de vernietigende kracht van de Amerikaanse vliegdekschepen, die al schietklaar zijn. Dat zou de mogelijke schade, die Noord-Korea nog zou kunnen aanrichten, kunnen beperken. Het grootste risico is niet zozeer Seoul, de hoofdstad van Zuid-Korea, met een bevolking van 10 miljoen mensen, maar in hoeverre China betrokken wenst te geraken bij zo’n conflict. Kim Jong-un heeft Beijing niet eens bezocht, sinds hij aan het bewind kwam. Hij staat voortdurend op gespannen voet met China, vooral na de moord op zijn halfbroer, Kim Jong-nam, een mogelijke rivaal, die door de Chinezen werd ‘beschermd’. Toch zal China natuurlijk nooit werkeloos kunnen toezien en men zal tot een akkoord moeten komen.

Daarom lijkt het boek van Graham Allison (Harvard): ‘ Destined for War’ nu verplichte leesvoer voor al diegenen, die nog denken, dat de wereld rustig op dezelfde voet kan doorgaan. Dit boek doet de 27-jarige strijd (431 - 404 v. Chr) tussen de democratische zeemogendheid Athene en de oligarchische landmacht Sparta uit de doeken. Deze afmattende oorlog begon echter doordat de kolonie (Kerkyra, nu Corfu) van een klein land , Korinthe, de hulp inriep van Athene. Korinthe zelf werd, op zijn beurt, weer bijgestaan door Sparta, de leider van de Peloponnesische Bond. Na afloop van deze Peloponnesische oorlog, zouden beide staten nooit meer in hun oude glorie kunnen worden hersteld. Kleine landen veroorzaken dus vaak grote oorlogen, getuige Servie (1914) en Cuba (1962).


Wat zou het schokeffect van een militair conflict zijn op de markten? Opvallend is, dat de Dow Jones Index, na 14 conflictsituaties sinds 1941 (aanval op Pearl Harbor, Hawaii), waaronder de Cubaanse rakettencrisis in 1962 en de terreuraanslagen op New York van 11 September, 2001, in eerste instantie slechts in beperkte mate daalde. Die daling werd echter vrij spoedig weer goedgemaakt. Beperkingen op vrijhandel en kapitaalverkeer hebben de markten in het verleden veel meer in beroering gebracht.

MEDEDELING: Er zijn nu 3 soorten lidmaatschap. Welk lidmaatschap past bij u? Leden kunnen profiteren van extra, mogelijk winstgevende, informatie via o.a. een reeks van regelmatige PAMFLETTEN. Van harte welkom bij de club! Velen onder u zijn al 10 jaar of langer trouwe volgers. Zie hiernaast voor nadere gegevens.

DIEDERIK SCHMULL

Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.                                                         12 Juli, 2017

donderdag 29 juni 2017

ALLES KAN EN ALLES MAG



ALLES KAN EN ALLES MAG

De toekomst werpt zijn schaduw vooruit. Als alles kan en alles mag, dan is dat een teken van wanhoop. Het is juist de laatste fase, voordat een lange economische en politieke nacht aanbreekt. Zodra men gelooft, dat er weinig of geen risico bestaat om zich te storten in riskante activa, die geen enkele garantie bieden voor verkoopwaarde en rendement, en dat het ‘dit keer echt anders is’, dan moet men oppassen voor een enorme ‘koude douche’. Aan zo’n feest van schijnbaar excessieve liquiditeit, onbeperkt krediet en eeuwige euforie, dat het logisch gevolg is van een ‘fiat’-geldsysteem zonder enige discipline, komt, vroeg of laat, een onverwacht eind.

Meer dan 95% van de geldhoeveelheid in Europa (99% in Amerika) wordt door het bankwezen zelf in het leven geroepen (niet door de Centrale Bank). Het overgrote deel daarvan (85%) komt terecht in het financieele casino, met gigantische hefbomen (‘carry trades’ en derivaten). In een wereld van lage rente is er anders geen droog brood te verdienen. Helaas zullen slechts enkelen zich voorbereiden op het ondenkbare, omdat men nu eenmaal niet uit de pas wil lopen en omdat men ‘de boot niet wil missen’.

De wereldschuld (exclusief pensioenverplichtingen!):


Het ‘ondenkbare’ is, dat er opeens geen prijs tot stand komt via vraag en aanbod, waardoor de marktwerking niet meer functioneert. Dan wordt een beursnotering opgeschort, gaat een beleggingsfonds ‘dicht’, wordt onroerend goed van de markt gehaald en sluiten de banken hun deuren. Op Dinsdag, 27 Juni j.l. gaf de instorting van Hong Kong’s speculatieve S&P/HKEX GEM Index (Growth Enterprise Market), een voorproefje van een markt, die opeens wegvalt. Sommige aandelen daalden 40 tot 90% in een dag. Deze index staat sinds 2000 nu 90% lager. De donkere hoekjes van de beurzen, met hun wederzijdse deelnemingen (‘cross holdings’) en hun bovenmatig effectenkrediet (margin), gaan meestal ‘t eerst voor de bijl.

S&P/HKEX GEM Index:


Stel je voor als men opeens niet meer weet wat iets waard is! De meeste riskante activa, zoals aandelen, onroerend goed en grondstoffen, dienen immers als onderpand voor geldleningen. Als een bank de geest geeft, worden alle uitstaande kredieten abrupt ingetrokken, tenzij vadertje Staat zo aardig is om die voor haar rekening te nemen om een domino-effect te voorkomen.

Maar welke landen zullen in de volgende crisis nog veel kunnen uitrichten, nu de rente al superlaag is en de schuld superhoog, in tegenstelling tot de vorige crisis in 2008? De beroering, die is ontstaan, vanwege de recente redding van staatswege van 2 Italiaanse banken (Veneto banca & Banca Populare di Vicenza) op de ruggen van de belastingbetalers, spreekt boekdelen en is koren op de molen van de populisten (Five Star & Forza Italia). Maar er zijn nog enkele tientallen andere Italiaanse banken, die in hetzelfde schuitje zitten. Het is een kwestie van tijd, dat ook zij de Europese Commissie om vrijstelling moeten vragen van de EU-bail-in-bankrichtlijnen. Laat niemand hierover verontwaardigd zijn, want het Europese project staat anders (weer) op de tocht. Die richtlijnen (EU Bank Recovery & Resolution Directive) waren toch politieke propaganda om o.a. Duitsland en Nederland zoet te houden. Toepassing op grotere schaal is spelen met vuur en zou leiden tot paniek.

Ondertussen is meer dan de helft van de reddingskosten (‘herkapitalisatie’) van het Europese banksysteem, tengevolge van de financieele crisis in 2008, na bijna 10 jaar, nog niet terugbetaald. In sommige Europese landen, zoals Cyprus, Ierland en Portugal, is er van terugbetaling bijna geen sprake geweest. Men kan dat gerust wijten aan de bemoeizucht van de Europese Commissie, waardoor het bankwezen niet genoeg armslag kreeg. Maar in Amerika hebben de 707 financieele instellingen, die uit de brand moesten worden geholpen, na 9 jaar, wel alles terugbetaald, terwijl er zelfs een winst voor de overheid overbleef van $ 16 miljard.

Het scheelde niet veel of het gehele financieele systeem was in 2008 bijna helemaal dichtgeklapt. Maar toen was er nog ruimte om drastisch op te treden. Die ruimte is bijna verdwenen: het rentetarief van de banken onderling, de Federal Funds Rate, is door de Amerikaanse Federal Reserve (FED), sinds December, 2015, inmiddels 4 maal verhoogd met 0.25% naar 1.25%. Dat niveau is echter nog ver beneden dat van 2000 (6.5%) en van 2006-2007 (5.25%). Zou een verhoging naar 3% in de komende jaren, misschien lukken, zonder al te veel kleerscheuren? Of wordt dat toch een brug te ver?

De Federal Funds Rate:


Sommigen beweren, dat de markt, door het extreem onorthodoxe monetaire beleid van de Centrale Banken in de laatste 8 jaar, allang buiten werking is gesteld en dat men dus nu niets meer behoeft te vrezen. Centrale Banken hebben de functie van de markt toch praktisch overgenomen? Ze zijn toch gedwongen om de cyclische opgang van activaprijzen aan de gang te houden? Ze zitten toch ‘in de val’? Alles is daarom immers ‘onder controle’ en het eventuele risico is toch uitgeschakeld? Als het ooit even misgaat, dan wordt er toch direct ingegrepen?

Dit is een waandenkbeeld. Het is menselijk om de harde realiteit niet onder ogen te willen zien en om erop los te fantaseren. Zodra er iets verschrikkelijks op ons afkomt, probeert men, in eerste instantie, een uitweg tevoorschijn te toveren, zoals een ‘Reset’ met kwijtschelding van alle schuld of een basisinkomen voor iedereen. Maar de geschiedenis leert ons, dat de natuur uiteindelijk zijn werk zelf wel doet. Dan moet men eerder denken aan faillissementen en voedselbonnen. Zonder gekheid!

Rantsoenering van kleding en voedselmiddelen kon in Groot-Brittannie pas in 1954, na 14 jaar, worden be-eindigd. Daarom is het meer dan ooit noodzakelijk om zich nu voor te bereiden op een herhaling van de Grote Economische Depressie van de jaren ‘30, inclusief de herinvoering van vervelende deviezencontroles, die men vroeger decennialang wist vol te houden. De huidige generatie kan zich dat allemaal nauwelijks voorstellen.

Als Centrale Banken een officieel monetair beleid voeren van Negatieve Rente (NIRP), dan is dat een bewijs, dat ernstige deflatoire krachten, om welke reden dan ook, zich hebben meester gemaakt van het economisch bestel. Verder is zoiets niets anders dan een extra belasting of eigenlijk pure diefstal, die de economie echt niet zal helpen. Maar een dergelijk beleid kan hoogstens tijdelijk worden volgehouden, want anders gaat het financieele systeem failliet. Tegelijkertijd hebben ruim 10% van alle uitstaande staats- en bedrijfsobligaties, de grootste markt ter wereld, nog steeds een Negatief Rendement. Dit is een teken aan de wand, want het Grote Geld, dat zich, al of niet wettelijk, voornamelijk schuil moet houden in papier, dat de hoofdsom uitbetaalt op de afloopdatum en een gegarandeerde coupon heeft, is kennelijk zo angstig, dat het bereid is om verlies te lijden door dit papier in portefeuille te houden. Negatief obligatierendement wordt via vraag en aanbod, oftewel door de markt zelf, bepaald.

De gigantische markt van kwaliteitsobligaties ziet dus al enige jaren de monsters van deflatie en depressie opdoemen. Dit betekent, dat het huis reeds heeft vlam gevat. Straks zet een uitslaande brand dat huis in lichterlaaie. Vergeet de zinsbegoocheling bij rommelobligaties, aandelen, onroerend goed en sommige grondstoffen. Die markten blijken historisch het minst betrouwbaar om de toekomst te voorspellen. Dat komt, omdat het minder ontwikkelde en meer speculatieve geld daar overheerst. Die markten, met hun voortdurende misleidende lokroep, worden heen en weer geslingerd door het krediet-gedreven snelle geld en, in het geval van aandelen, tegenwoordig vaak door computer-gedreven algorithmen en de kracht van domme passieve beleggingen.

Centrale Banken hebben al jarenlang, met kolossale monetaire stimulering, tevergeefs, geprobeerd om inflatoire en groeiverwachtingen aan te wakkeren. Maar hun brandblussers (QE, etc) zijn niet opgewassen tegen excessieve schuld, internationale overcapaciteit en vergrijzing, die een maatschappij op een gegeven moment ineen laten klappen. Energie- en voedsel-kosten blijven dalen, terwijl het gemiddelde reeele inkomen al meer dan 10 jaar stagneert. De kosten van voedingsmiddelen zakten in Amerika vorig jaar het meest in 50 jaar! De grondstoffenprijzen in het algemeen (Thomson Reuters CoreCommodity CRB Index), zijn al sinds 2008 in een meedogenloze neergaande trend. Het ergste komt nog, omdat de producenten zo krap bij kas zitten, dat er geen sprake kan zijn van enige productiebeperking, ondanks de massieve overschot-situatie. Pas als de kasstroom negatief wordt op veel lagere prijzen, wordt de oliekraan eindelijk dichtgedraaid en gaan de mijnen dicht.

CRB:


Kwantitatieve verruiming (QE 1, 2 & 3)


Inflatoire verwachtingen:


Het staat dus als een paal boven water, dat de dag des oordeels, wanneer het vertrouwen vervliegt en kopers en verkopers, noodgedwongen, ermee uitscheiden, slechts is uitgesteld. Dat is in het verleden elke 70 tot 100 jaar ook gebeurd en de wereld zal dat, helaas, weer moeten meemaken. Maar dat is niet het einde van de wereld! Vallen en opstaan is een fenomeen zo oud als de weg naar Kralingen. Elke crisis kan ook worden beschouwd als een geweldige kans om de grondslag te leggen voor een nieuwe opgang. Vroeg of laat, komt die opgang ook, vooral gezien de veelbelovende technologische en biotechnologische ontwikkelingen, die op stapel staan.

MEDEDELING: Er zijn nu 3 soorten lidmaatschap. Welk lidmaatschap past bij u? Leden kunnen profiteren van extra, mogelijk winstgevende, informatie via o.a. een reeks van regelmatige PAMFLETTEN. Van harte welkom bij de club! Velen onder u zijn al 10 jaar of langer trouwe volgers. Zie hiernaast voor nadere gegevens.

DIEDERIK SCHMULL

Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.

29 Juni, 2017


maandag 29 mei 2017

BUBBELWOEDE


BUBBELWOEDE


Een selecte groep techneuten, die vooral werkzaam is in Informatie Technologie (IT), rekent zich al rijk. Zij hebben immers uitgedokterd, hoe zij het bemachtigen van Bitcoin en andere (830!) alternatieve munteenheden (Alt-Coins) het best kunnen aanpakken. Daarvoor zijn enige stappen vereist. Men moet zich eerst laten registreren bij een van de talloze online platforms om het verificatieproces te doorlopen. Daarna kan men geld storten bij het betreffende platform. Mocht men woonachtig zijn in een land, waar zo’n ‘online exchange’ niet bestaat (zoals het Verenigd Koninkrijk), dan moet geld eerst worden omgewisseld in een andere valuta.

Maar de domper op de feestvreugde in de wereld van ongereguleerde digitale valuta (cryptogeld) komt om de hoek kijken, zodra technische hinderpalen het onmogelijk maken om dit cryptogeld in te wisselen voor kasgeld van alledag. De bankregels tegen ‘witwassen’ nemen immers hand over hand toe. Daarom is er thans sprake van een opgezweepte waanzin in ICO’s (Initial Coin Offerings), die nabootsingen zijn van Bitcoin, zoals Ethereum, die dit jaar alleen al 2000 maal is gestegen. Gigantische bedragen worden hieraan besteed, terwijl totaal onzeker is of beloftes kunnen worden waargemaakt. Men zou wel eens tot de ontdekking kunnen komen, dat men uiteindelijk helemaal niets bezit.

Inmiddels is cryptogeld op papier  meer dan $ 70 miljard waard, waarvan de helft in Bitcoin. Dat lijkt nog bescheiden, gezien de waarde van het ‘fiat’-geld in de wereld van $ 100.000 miljard. $ 100 in Bitcoin in 2010 is op papier nu al uitgegroeid tot $ 75 miljoen. Een nieuw model voor het geldwezen? Maar Alt-Coins voldoen in de verste verte niet aan de voorwaarden van een ‘echte’ valuta, laat staan van beleggingswaarde (‘store of value’). Dit is te mooi om waar te zijn. Droom lekker verder! De kiem is weer gelegd voor een volgende financieele crisis, want al die techneuten-teams verkopen gebakken lucht.

Het klinkt zo verlokkend. Men behoeft slechts aangesloten te zijn op het internet, de Bitcoins kan men kosteloos in bewaring geven, terwijl men overal naar toe kan reizen zonder die te moeten verbergen. Ze kunnen niet gekraakt worden (‘hacked’) vanwege het onderliggende registratie- en versleutelingssysteem van blockchain. Niemand kan extra Bitcoins uit de dunne lucht tevoorschijn toveren, zoals bij ‘fiat’-geld, zonder de instemming van 51% van de Bitcoin-rekeninghouders. Het vaste aantal Bitcoins in omloop zou dus een garantie zijn tegen verwatering of verlies aan koopkracht. Maar nagebootste Bitcoins in omloop, kunnen wel degelijk in aantal toenemen (‘mineable’), behalve als die gebaseerd zijn op contracten, die deel uitmaken van afspraken over cryptogeld (cryptocurrency protocol).

Dit Ponzi-schema lijkt compleet, zodra het waanidee postvat, dat gangbare internationale betalingssystemen digitaal geld zullen aannemen. Ondertussen heeft niemand de zogenaamde stichter van Bitcoin, Satoshi Nakamoto, nog kunnen identificeren. Een valuta dus, zonder enige ondersteuning (‘backup’) van een land met militaire macht, democratie en onafhankelijke rechtspraak! Erger nog, 70.43% van de Bitcoins is in handen van een hele kleine elite (0.84% van de BTC-adressen!). Beginnen de alarmbellen nu eindelijk te rinkelen bij de groep van blinde volgelingen?

Op een gegeven moment gaat opeens de stekker eruit, want in het huidige monetaire bestel hebben de Centrale Banken, via hun fractioneel banksysteem, nu eenmaal het alleenrecht voor de gelduitgifte. Dat wil zeggen, dat er opeens geen prijs meer bestaat, wat de prijs ook is. Dit wordt vergelijkbaar met de Nederlandse Tulpenwoede (‘Tulip Mania’) van 1636 - 1637. Dat fenomeen was voornamelijk te danken aan de inmenging van overheidsfunctionarissen, die futures-contracten opeens vervingen door optiecontracten. Degenen, die het recht kochten om in de toekomst tulpen te kopen, waren niet meer gedwongen om die tulpen ook daadwerkelijk in bezit te nemen. Men kon er met een kleine boete vanaf komen, omdat contracten, door het gokverbod, toch nooit afdwingbaar waren.

Een fabelachtige stijging van de optieprijzen was daarvan het gevolg, totdat de overheid de contracten ongeldig verklaarde. Er was hier dus sprake van kunstmatige contracten, die opeens waardeloos waren geworden, omdat de overheid ingreep. Wacht maar, tot de handel in Bitcoins stopt en de gigantische papieren vermogens van de BTC-elite zomaar in rook opgaan. Nee, dit keer is het niet anders dan anders. Dit is niets anders dan geraffineerde oplichting.

Ondertussen geniet de wereld tegenwoordig van een gigantische schulden-bubbel, die overeind wordt gehouden door een massale activa-inflatie, dankzij een uiterst soepel monetair beleid van de Centrale Banken. Zolang de waarde van het onderpand voor krediet niet in twijfel wordt getrokken, kan men zich ontspannen en leuke dingen doen. De boot van dreigende deflatie kan worden afgehouden, zolang noemenswaardige normalisering van superlage rente (ZIRP) en vermindering van opgekochte activa door Centrale Banken (QE) voor onbepaalde tijd kunnen worden uitgesteld.

Bovendien lijkt het beleggingsklimaat schier risicoloos, getuige het record laagtepunt in de volatiliteit (VIX). Alles schijnt toch onder controle? Alleen een kniesoor maakt zich zorgen over de hoogte van effectenkrediet (margin debt), die tweemaal zo hoog is als in 2008, of over de haperende groei in internationale kredieten (global credit impulse is negatief) of over de inkrimpende wereldhandel. Het kolossale aantal schulden-zombies (landen, huishoudens, banken en bedrijven) heeft weinig te vrezen, ondanks de structureel lage economische groei en een niet aflatende daling van de omloopsnelheid van het geld. Want de internationale liquiditeits-kraan van de ECB, de BOJ, de BOE en in wat mindere mate, de FED, staat nog wagenwijd open, terwijl de stijging van de consumentenprijsindex, over het algemeen, geen naam mag hebben.

Natuurlijk moet men het monetair beleid van vooral de Amerikaanse Federal Reserve (FED) in de gaten houden. De FED heeft de rente in de laatste 16 maanden al drie keer verhoogd. Zij heeft geluiden laten horen, dat er nog drie rentestijgingen op komst zijn en dat het aantal van opgekochte activa zou kunnen worden teruggebracht (van Quantitative Easing - QE- naar Quantitative Tightening - QT-). Kunnen de markten tegen zo’n stootje? De recente geschiedenis heeft bewezen, dat de FED uiterst schoorvoetend te werk gaat, als het een ‘verkrapping’ van haar monetair beleid betreft. Tenslotte is het economisch herstel niet om over naar huis te schrijven en is het internationale financieele kaartenhuis zo wankel als wat, ondanks alle geruststellende uitspraken van de bekende wijsneuzen. De Citigroup Economic Surprise Index (minus 32!) spreekt boekdelen (zie pag. 4):


De wereldschuld ten opzichte van de wereldeconomie is nu minstens 350% en de toename van die schuld is, verrassenderwijs, in een versnelling geraakt. Om nog maar te zwijgen over alle pensioen- en uitkeringsverplichtingen, die een veelvoud zijn van de totale wereldeconomie. Als de rente verder aantrekt, dan zullen de rentebetalingen voor de schuldendienst steeds lastiger worden. Met name de excessieve staatsschuld komt overal in de knel. De gewone burger ziet een onafgebroken reeks van belastingverhogingen op zich afkomen, ondanks alle goede bedoelingen van politici, zoals President Trump. Dat zal het klimaat voor consumptie-bestedingen (70% van een typische ontwikkelde economie) geen goed doen.

Maar in de volgende, onvermijdelijke, wereldrecessie, zal de excessieve staatsschuld en de volatiliteit (marktrisico) overal met sprongen stijgen, terwijl de rente dan weer instort. Ook Amerika zal dan negatieve rente beleven, wat tot nu toe nog niet was voorgekomen. Het gevolg zal zijn, dat de economische groei, wereldwijd, na deze recessie, nog lager zal uitvallen dan na de vorige van 2008. Kwaliteitsobligaties, zoals Amerikaanse Treasuries, zullen hun zegetocht weer voortzetten, naarmate hun rendementen inzakken naar record-laagtepunten.

Bij economische tegenwind, zullen alle schulden-zombies weer onder druk komen te staan. Het merendeel van de wereldschuld is in Dollars (80%) en daarom wordt, bij de volgende globale dekkings-opvraging (margin call), de vraag naar Dollars weer acuut, net zoals in 2008. Het is te verwachten, dat in een tijd van ‘America First’ het Amerikaanse handelstekort, wat de wereld draaiende houdt, echter wel zal verminderen. Die vermindering kan leiden tot een algemeen Dollar-tekort, wat reeds het geval is bij de markt van Eurodollars (zo’n $ 2000 miljard, die, om belasting-redenen, buiten Amerika in omloop zijn). Eurodollars financieren 90% van de wereldhandel.

Om dat Dollar-tekort te verlichten, zal de FED weer deviezenswaps moeten invoeren met andere Centrale Banken, net zoals in 2008. Sterker nog, de FED zal dan politiek gevoelige reserves moeten opbouwen in buitenlandse valuta’s om te kunnen optreden als schokdemper voor de inkrimping van internationaal krediet. In het ergste geval streeft Amerika naar een handelsoverschot, dat het overschot van Duitsland en van Japan zou evenaren. Dan zou de Dollar bijzonder gewild worden, een ‘collector’s item’! De laatste keer, dat Amerika een handelsoverschot had, was tijdens de depressie in de jaren ‘30. Maar met 5% van de wereldbevolking, is Amerika tegenwoordig 25% van de wereldvraag. Een achteruitgang in vrijhandel zou daarom zeer ernstige gevolgen kunnen hebben voor de wereldhandel, ook al is Amerika daarvan relatief minder afhankelijk dan de EU of Azie.

Het is begrijpelijk, dat een wereld met verlammende schulden, snakt naar een ‘generaal pardon’, een ‘jubeljaar’, een ‘Reset’. Dat zou de wereldeconomie immers nieuw leven inblazen! Maar elke schuld is het bezit van een ander. Dus mondjesmaat kwijtschelding van schulden, wat gelijk staat aan geldvernietiging, is al pijnlijk genoeg. De superkredietcyclus van de laatste 70 jaar komt echter niet tot zijn eind, zonder een ontwenningskater. Reken maar op de ondenkbare kippenvelmethode! Toch zullen talloze waarzeggers altijd mooie sprookjes verkondigen om niet geconfronteerd te moeten worden met de harde werkelijkheid.

Overigens lijkt het angstbeeld van een aardverschuiving in de wereldorde door het populisme vooralsnog geweken. Zelfs President Trump lijkt geneutraliseerd door het systeem van tegenmachten (‘checks and balances’), zodat zijn radicale uitspraken nu weinig stof doen opwaaien. Hij zal waarschijnlijk de buitengewoon besloten Bilderbergconferentie (van 1 tot 4 Juni a.s.) bijwonen op uitnodiging van de 94-jarige, voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Henry Kissinger:


MEDEDELING: Er zijn nu 3 soorten lidmaatschap. Welk lidmaatschap past bij u? Leden kunnen profiteren van extra, mogelijk winstgevende, informatie via o.a. een reeks van regelmatige pamfletten. Van harte welkom bij de club! Velen onder u zijn al 10 jaar of langer trouwe volgers. Zie hiernaast voor nadere gegevens.


DIEDERIK SCHMULL

29 Mei, 2017

WESTCLIFF-On-SEA, Essex, U.K.


woensdag 3 mei 2017

WIE HAD DAT GEDACHT


WIE HAD DAT GEDACHT


De MSCI All-Country World Index, met de totale beurswaarde over de gehele wereld, heeft net een historisch record hoogte aangetikt. De S&P 500 is, in de vorige maand alleen al, met 7% omhoog. De CBOE implied volatility index (VIX), een angstbarometer, is tot dusver in 2017 met liefst 27% gekelderd. De VIX van de i-Shares iBoxx High Yield Corporate Bond ETF, een angstbarometer voor meer speculatieve bedrijven, staat het laagst in 2 jaar. De FTSE 100 van de Londense beurs, is, sinds Brexit, al 17% gestegen. Leven we dus in een wereld met nulrisico op kortere termijn?


De financieele markten trekken zich op kortere termijn weinig aan van mogelijke doemscenario’s, die voorlopig nog niet aan de orde lijken.  Naarmate de onzekere politieke wolken boven Europa wegtrekken en de rente niet veel stijgt of zelfs daalt, dan komen achtergebleven aandelenmarkten, zoals die van Europa en de Opkomende Markten, weer meer in trek. Met de laagste rente in 5000 jaar en een liquiditeitsverschaffing (QE) van de Centrale Banken, die nagenoeg nog steeds op volle toeren draait, moet het geld ergens naar toe.  Het proces van ‘normalisering’ van de rentetarieven wordt enkel met de mond beleden, maar geen enkele beleidsmaker wil het feest in activa voorlopig bederven. Beter ‘te laat’ dan te vroeg, is de redenering, omdat het wereldwijde deflatiespook nog steeds rondwaart. Bovendien hebben de Centrale Banken, met $ 13000 miljard aan opgekochte activa, voornamelijk obligaties, op hun balansen, er belang bij, dat een eventuele vermindering van monetaire stimulering gepaard gaat met een zo weinig mogelijke markt-schokken. Zou dat echt lukken?

Meestal gaat het pas echt mis, als men gelooft, dat er geen vuiltje aan de lucht is. Men verwacht, dat een nieuw tijdperk is aangebroken en dat de kans op verlies uiterst onwaarschijnlijk wordt geacht. De ene na de andere zwartgallige Goeroe valt van zijn voetstuk en waarschuwingen worden alom in de wind geslagen. Beleggings-veteraan Jeremy Grantham van GMO (huidig belegd vermogen: $ 80 miljard), wiens beleid vooral rekening houdt met de uiteindelijke tendens van ‘terugkeer naar het gemiddelde’ (mean reversion) voorspelde de top van de hausse in Japan in 1989, alsmede de top van de technologie-hausse in 2000, maar was in beide gevallen 3 jaar ‘te vroeg’. Bijna 75% van zijn beleggers wilden de boot echter niet ‘missen’ en zochten hun heil elders. In Maart, 2009, tijdens de Financieele Crisis, was zijn advies, tegen alle scepsis in, om aandelen grootscheeps in te slaan, omdat de waarderingen in 20 jaar nog nooit zo goedkoop waren geweest. In de laatste 12 maanden werd hij echter weer veel voorzichtiger en GMO werd prompt beloond met het vertrek van een derde van het belegd vermogen, omdat hij geen gelijke tred hield met ‘de markt’. Het zal de gemiddelde belegger niet gemakkelijk afgaan om de gebruikelijke kuddegeest te ontlopen!

De Opkomende Markten lijken dit keer beter voorbereid op een crisis dan die in 1997, toen het beheer van hun deviezenreserves zoveel te wensen overliet. Toch is hun schuld in buitenlandse valuta’s, voornamelijk Dollars, sinds 2009, met 50% gestegen, zonder noemenswaardige risicodekking. Stel je voor, dat de Dollar, om welke reden dan ook, nog populairder zou worden! De geestdrift over Grondstoffenprijzen is trouwens langzaam aan het wegebben, wat hun liquiditeit in het gedrang brengt. Corruptie teelt natuurlijk wierig (Shell: die verduivelde e-mails toch…):

https://www.globalwitness.org/en/press-releases/new-leaked-emails-put-shell-centre-billion-dollar-bribery-scheme-involving-some-most-powerful-officials-nigeria/

Ook de excessieve schuld van China kan niet langer in de doofpot worden gestopt. Als percentage van haar economie, is die nu hoger dan die van Zuid-Korea, net voor de crisis van 1997, en bijna op het niveau van die van Japan, voordat de bom barstte in 1989. Decennia van pijn en deflatie volgden. Om de draaimolen aan de gang te houden, is er steeds meer schuld nodig, wat natuurlijk niet is vol te houden. Zelfs in een land met zoveel staatsbemoeienis, lijkt een ‘zachte landing’ een ijdele hoop. De People’s Bank of China (PBOC) lijkt op een evenwichtskunstenaar zonder vangnet. China kampt immers met een overgewaardeerde valuta, kapitaalvlucht, een schaduwbanksysteem vol met riskante beleggingsproducten, die aan de basis liggen van de handel in duizenden miljarden Renminbi (RMB) van de banken onderling (interbank markt) , en een oceaan van oninbare vorderingen. Ondertussen is de rente over kortlopende krediettransacties zonder onderpand (unsecured overnight lending) opgelopen tot een 2-jarig hoogtepunt. Zou een systeemcrisis echt wel onder controle kunnen worden gehouden? Hoelang is een politiek systeem vol te houden, dat brood en spelen belooft zonder democratische inspraak, nu het een en ander spaak dreigt te lopen?

Overigens staan met name de internationale energie- en onroerend goed-maatschappijen op de tocht, als de kredietkosten onverhoopt niet meer ‘eeuwig’ laag zouden blijven. Bij Amerikaanse bedrijven alleen al, is de bedrijfsschuld met sprongen gestegen naar een historisch hoogtepunt van 150% van hun bedrijfswinst. Het is nu al zo, dat de winst van 10% van de bedrijven hun kredietkosten niet dekt (IMF). Meer dan ooit, zal er toch een manier moeten worden bedacht om de economische groei wat te verhogen. Dan pas is de oplossing van talloze kredietproblemen in zicht. Het zal niet meevallen en zal enkele jaren vergen, voordat het zover is, waarschijnlijk dankzij fiscale maatregelen (belastingverlagingen). Verder lijkt het ergste achter de rug, wat betreft de lage deelname aan het Amerikaanse arbeidsproces (labor participation rate): in de laatste 30 jaar is die deelname onder 65-plussers al verdubbeld (van 10 naar 20%). Verder lijkt de vrees voor automatisering ongegrond. Technologie heeft, historisch gezien, altijd de productiviteit verhoogd en heeft ook op den duur gezorgd voor een voortdurende uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen in allerlei sectoren.

Het financieele evenwicht wordt vaak verstoord, als zich iets voordoet uit onverwachte hoek, zoals financieele instellingen, die bankje spelen (schaduwbanken). Momenteel lijkt Home Capital Group (Toronto), een grote hypotheekverstrekker, ernstige liquiditeitsproblemen te ondervinden. Talloze financieele aardschokken worden veroorzaakt door het nemen van excessieve risico’s met geleend geld in de onroerend goed-sector. Zowel Canada als Australie hebben te maken met een gigantische bubbel in onroerend goed in de grote steden, terwijl de schulden van huishoudens ten opzichte van hun beschikbare inkomen al enige tijd het hoogst is van alle OECD-landen. Hypothecaire kredietverstrekkers lijden nu eenmaal aan chronisch geheugenverlies, zodra het onroerend goed betreft! Maar in Japan, die wellicht de voorloper is voor de rest van de wereld, hebben ze het geweten: de index van huizenprijzen in Tokyo staat sinds de top in 1989, dus 28 jaar later, nog steeds 60% lager.

Er is ook niets veranderd aan het vooruitzicht van aanhoudende deflatie en overcapaciteit, ondanks de tijdelijke, opgepompte activa-inflatie. De grondstoffenprijzen, met name ook de landbouwprijzen in het algemeen en graanprijzen in het bijzonder, zijn de laatste 9 jaar in een meedogenloze neergaande trend:

http://www.macrotrends.net/2534/wheat-prices-historical-chart-data

De volgende sector, die dit aan den lijve ondervindt, is die van de diensten (services). Overal is bijvoorbeeld de inkrimping van de detailhandel en die van financieele tussenpersonen in volle gang, naarmate de internet die rol nu massief overneemt. Ook de crisis in kantoorgebouwen staat pas in de kinderschoenen. Talloze bedrijven hebben reeds een eigen bureau voor hun werknemers afgeschaft!

Verder moeten het populisme, nationalisme en protectionisme binnen de perken worden gehouden door de kans op recessie op de lange baan te schuiven. De rijken, met hun activa, worden weliswaar steeds rijker, maar op den duur zal de Staat wel een manier vinden om daar een stokje voor te steken. Ondertussen blaft de driftig-tweetende President Trump harder dan hij bijt en raken de beurzen eraan gewend om hem niet te letterlijk te nemen. Hij gaat er prat op, dat hij onvoorspelbaar is. Hij laat iedereen in het ongewisse over zijn werkelijke bedoelingen, maar dat is nu eenmaal ‘de kunst van het zaken doen’:

http://uk.businessinsider.com/the-art-of-the-deal-donald-trump-leadership-2017-1/#this-includes-making-the-most-of-controversy-and-drama-6

Tegelijkertijd zingen de Europese populisten al een toontje lager, want niemand wil de schok van het einde van de EU en de Eurozone op zijn geweten hebben. Brexit is immers onverwacht in de schoot geworpen van een Premier, die er eigenlijk niet voor voelde. Het gooien van deze knuppel in het hoenderhoek brengt al genoeg economische onzekerheden met zich mee en de gemiddelde kiezer is geneigd om genoegen te nemen met de ‘veilige’ gevestigde orde, zolang wat extreme slogans van de protestpartijen worden overgenomen. De razende meute, die gebukt gaat onder een dalende koopkracht, wil gehoord worden, maar niet noodzakelijkerwijs een revolutie. Er valt bijna geen zinnig woord te zeggen over het verloop van het Brexit-drama, omdat niemand zich enige voorstelling kan maken van wat er op het spel staat. Groot-Brittannie was een hele belangrijke speler in de EU en haar vertrek kan veel meer ontketenen, dan men nu voor mogelijk houdt.

https://fullfact.org/europe/uk-eu-trade/

Was populisme slechts een boze droom en een wespensteek? Vrijhandel, open grenzen, globalisering en multiculturalisme zijn tegenwoordig toch niet meer weg te denken? Bovendien lijkt de wereldwijde verstedelijking (urbanisatie) een onomkeerbare zaak, wat het populisme niet in de kaart speelt (Trump en Le Pen kregen slechts 5% van de stemmen in respectievelijk New York en Parijs, maar 40% van Londen stemde wel op Leave EU). Of kraakt het systeem juist in zijn voegen, als een Emmanuel Macron President kan worden van Frankrijk zonder een partij en zonder enige volksvertegenwoordigers? Of is het hoofdzakelijk immigratie, waar de schoen wringt? En zo ja, is dat misschien tijdelijk en overkomelijk, net zoals rassenscheiding, kolonisatie en het gemis van vrouwenkiesrecht? Elke generatie past zich uiteindelijk aan, als er sprake is van overmacht en bekrompen fanatici sterven op den duur uit.

Europa houdt zichzelf waarschijnlijk voor de gek, als ervan uitgegaan wordt, dat de Europese cultuur, na vele honderden jaren, over enkele decennia nog kan overleven. Niets is eeuwig. Het begon druppelsgewijs na de Tweede Wereldoorlog, toen immigratie op gang kwam, vanwege het arbeidstekort tijdens de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. Europa zou nog steeds Europa blijven, met of zonder integratie van desnoods de tweede of derde generatie van deze landverhuizers. Inmiddels heeft Europa kennelijk zoveel schuldgevoel over haar eigen verleden, dat de gehele wereld nu welkom is en de vluchtelingenstroom van miljoenen (alleen al 1 miljoen Syrische asielzoekers in de afgelopen 5 jaar) blijkt onstuitbaar te zijn geworden. Tenslotte heeft Europa een beslissende hand gehad in het omverwerpen van bepaalde regimes in naam van de mensenrechten. Uitbreiding van democratie scheen immers een lofwaardig streven. Maar de reeks van onbedoelde gevolgen houdt in, dat Europese waarden en tradities, over niet al te lange tijd, op losse schroeven zouden kunnen komen te staan. Wie had dat gedacht. Misschien krijgt Europa nu een koekje van eigen deeg na de gewelddadige verovering en onderwerping van de halve wereld in de afgelopen 400 jaar. En niet te vergeten de ‘export’ van Europeanen naar alle uithoeken der aarde, gedurende die tijd! Dreigt Europa het geloof in zichzelf te verliezen, net op het moment, dat de eigen landsgrenzen beschouwd worden als achterhaald?

Vandaar dat 30-jarige Amerikaanse Treasuries op de langere termijn de absolute winnaars zullen blijven. De Amerikaanse Treasury is een van de meest conservatieve instellingen ter wereld, wie ook aan het politieke roer staat. Er is geen betere veilige haven voor het Grote Geld, vooral vanwege het huidige rendement (2.95%). Naarmate de internationale vergrijzing zich voortzet, zal de vraag van internationale pensioenfondsen en verzekeraars alleen maar blijven toenemen om hun lange termijn verplichtingen af te stemmen. Als die rendementen verder dalen, na onvermijdelijke onderbrekingen, zullen hun waarderingen weer omhoog gaan.

Maar ook fysiek GOUD ($ 1238.00 /oz.) mag niet onvermeld blijven als essentieel onderdeel van een vermogen. Vergeet niet, dat sinds het hoogtepunt van $ 1923.00 in 2011, dus na 6 jaar, Goud nog steeds 35% lager staat, terwijl de S&P 500 index is verdubbeld en huizenprijzen fenomenaal zijn gestegen. Verder is de Goudprijs nu weliswaar 29 maal zo hoog als in 1971, toen de Goudkoppeling werd verbroken, maar ondertussen zijn schuld en basisgeld (monetary base) over de gehele wereld explosief de pan uitgerezen. Goud is dus een verzekering, die niet mag ontbreken, ongeacht de dagprijs en ondanks het feit, dat inflatie (nog) in geen velden of wegen is te bekennen. Wie weet, waar men zijn toevlucht in zoekt bij de volgende ‘echte’ crisis. Wie had dat gedacht!

MEDEDELING: Er zijn nu 3 soorten lidmaatschap. Welk lidmaatschap past bij u? Leden kunnen profiteren van extra, mogelijk winstgevende, informatie via o.a. een reeks van regelmatige pamfletten. Van harte welkom bij de club! Velen onder u zijn al 10 jaar of langer trouwe volgers. Zie hiernaast voor nadere gegevens.

DIEDERIK SCHMULL                                                                          3 Mei, 2017

Westcliff-On-Sea, U.K.

woensdag 12 april 2017

DE RATTENVANGERS KRIJGEN HET DRUK



DE RATTENVANGERS KRIJGEN HET DRUK

Toen de rattenvanger in 1284 naar Hamelen kwam om de rattenplaag met zijn fluit te bestrijden, werd hij door de bevolking bejubeld. Zijn fluit lokte de ratten mee, waarna de bevolking van hen verlost werd. De krenterige bevolking weigerde echter om hem daarvoor te belonen. Naar verluidt, lokte hij toen met diezelfde fluit, uit wraak, 130 kinderen van het dorp mee, die vervolgens ook verdwenen. Luister dus niet naar de huidige rattenvangers, de Centrale Banken! Als men, als belegger, blijft hangen aan hun lippen om de markten te bespelen, dan komt men later van een hele dure kermis thuis. Na 96 maanden van massieve monetaire stimulering (QE), inclusief nul- en negatieve rente (ZIRP & NIRP), hebben zij niets anders kunnen verkopen dan gebakken lucht. Van economische groei , ‘volledige’ werkgelegenheid of inflatie is geen sprake, ondanks alle gemanipuleerde cijfers.


Maar om de bevolking ervan te overtuigen, dat hun excentrieke beleid, waardoor crediteuren zelfs worden beboet, niet tot mislukking is gedoemd, doen zij misschien straks er nog een schepje bovenop met nog meer ‘kwantitatieve verruiming’ (QE), negatieve rente (NIRP), wellicht een vorm van ‘helikoptergeld’ en verdere beperkingen op kasgeld, wat, jammer genoeg, nog bestaat en wat wordt beschouwd als een vloek. Want kasgeld moet worden belast, oftewel ‘afgepakt’. Zijn besparingen opeens niet meer het fundament voor welvaarts-vermeerdering? Dwaasheid ten top! Met hun oneindige geldbuidel (liquiditeitscreatie ‘uit het niets’) kan alles door hen, in theorie, worden opgekocht, waardoor vraag en aanbod (‘de markt’) in obligaties, aandelen, onroerend goed en grondstoffen, totaal kunnen worden uitgeschakeld. Iedereen met enige activa voelt zich dan miljonair, want alles lijkt opeens schaars. Weer een illusie rijker!

Of worden de monetaire teugels eindelijk juist strakker aangehaald, tot de markten weer een tik krijgen? De Amerikaanse Federal Reserve laat geluiden horen, dat opgekochte obligaties bij afloop, niet meer automatisch zouden worden verlengd en dat de korte termijn rente (de Federal Funds rate) stapsgewijs zal worden verhoogd:


Tegelijkertijd, zou de Europese Centrale Bank (ECB) ook van plan zijn om ‘gas terug te nemen’ bij het opslokken van allerlei activa, omdat de Europese economie ‘aan de betere hand is’:

https://www.ecb.europa.eu/mopo/implement/omo/html/index.en.html

Maar de daad bij het woord voegen hangt af van talloze factoren. We zullen zien. Een verschillend monetair beleid vereist moed en dat is bij de huidige generatie van Centrale Bankiers nog ver te zoeken. Die verkeren nog in de veronderstelling, dat zij de wereld hebben behoed voor een economische depressie! Maar in werkelijkheid is de wereld nu ‘verdoofd’. De vrije markt werd uitgeschakeld en het natuurlijke mechanisme van prijs-ontdekking lijkt te zijn opgeheven. Het fenomeen van bubbels in activa geeft zo’n heerlijk gevoel, totdat het opeens voorbij is, om welke reden dan ook. Het domme geld van de massa berijdt een tijger, vaak opgejaagd door steeds meer krediet, en is bang om af te stijgen. Het slimme geld van een hele kleine minderheid weet zich te onttrekken aan de verleidelijke lokroep van de bubbel en verkoopt vaak veel te vroeg, maar zit daar niet echt mee.

Als de gefinancierde, opgepompte bubbels eenmaal barsten, zoals altijd onvermijdelijk het geval is, dan houdt het honend en denigrerend geproest tegenover de sceptici op van de kudde, die een kat in de zak zal blijken te hebben gekocht. Daarom is een manische toestand in de markt, die vaak geleidelijk begint, zo gevaarlijk, omdat roekeloosheid en overschatting uiteindelijk de overhand nemen.

Laten we enkele bubbels eens even de revue passeren: de Amerikaanse beursbubbel, die nu tweemaal zoveel waard is als de Amerikaanse economie (het gewicht in de MSCI-All Country World Index als percentage van het BNP), net zoals Japan in 1988 (de NIKKEI 225 Index is sindsdien 50% gedaald). De activa- en kredietbubbel in China, die haar financieele systeem, met een gigantisch aantal ‘schaduwbanken’, probeert te integreren met de rest van de wereld en bovendien de draai probeert te maken van een exporterend fabricage-land, met een ‘overschot’ van besparingen, naar een consumptie-maatschappij (nu nog slechts 37% van haar BNP tegenover 70% voor de meeste ontwikkelde landen). Die overgang is uiterst risicovol en de daarvan het gevolg zijnde economische schok, ook voor de rest van de wereld, wordt nog alom onderschat. Men heeft nog steeds geen lering getrokken uit wat Japan overkwam sinds 1988, die destijds in een vergelijkbare situatie verkeerde.

De wereldwijde bubbel in onroerend goed, met name kantoren en winkels, die hier en daar al duidelijke tekenen vertoont van ernstige afkoeling. De bubbel in technologie (vooral in ‘new era’ startende ondernemingen - ‘start-ups’). AMAZON, bijvoorbeeld, is sinds haar emissie in 1997 met ruim 51,000% in waarde omhoog geknald oftewel $ 1000 groeide uit tot $ 594,000 in de laatste 20 jaar. De bubbel in ETF’s en ‘passief’ vermogensbeheer. De bubbel in huizenprijzen in China, Canada, Australie, Nieuw Zeeland, New York, San Francisco, Toronto, Londen en Amsterdam. Nooit eerder zaten huishoudens over de gehele wereld zo diep in de schulden als nu, terwijl de besparingen grotendeels nogal wat te wensen overlaten.

De bubbel in grondstoffenprijzen, die nog lang niet rekening houdt met de wereldwijde overcapaciteit en de structureel tegenvallende economische groei. De bubbel in high-yield rommelobligaties (junk bonds), maar niet in kwaliteitsobligaties. De bubbel in opkomende markten, die financieel flink zijn verzwakt. De bubbel in wereldschuld als percentage van de totale economie. De waanzinnige bubbel in derivaten. De bubbels in studie- en autoleningen. De bubbels in kunst, wijn en hennep-cultuur (de Dines Potluck Index is in de laatste 15 maanden met 854% gestegen en de eerste POT ETF - Horizons Medical Marijuana Life Sciences ETF - HMMJ.TO - is al gelanceerd op 5 April j.l. op de beurs van Toronto. De grootste marijuana onderneming in Canada, Canopy Growth - WEED - , is al $ 1 miljard waard).

Wee je gebeente, als de stemming plotseling omslaat, om welke reden dan ook! Maar ‘insiders’ zien de bui al aankomen en verkopen bij de vleet (de Thomson Reuters Insiders Transaction Ratio is onlangs omhooggeschoten van 10% naar 62%).

Bubbels duren toch vaak veel langer dan verwacht? Ziet President Trump er niet uit als een mens met vleugels, een reddende engel, die economische groei doet herleven via belastingverlagingen en infrastruktuurinvesteringen? Misschien later, maar de markten liepen, in eerste instantie, veel te hard van stapel, toen Trump het presidentschap onverwachts gewonnen had. Regeren in een democratie is een ingewikkeld en langdurig proces, vooral als conservatieve Republikeinse muggenzifters (‘Freedom Caucus’) het hebben gemunt op een evenwichtige begroting. Daarom zullen belastingverlagingen en infrastruktuurinvesteringen voorlopig binnen de perken worden gehouden. Meer dan ooit zal medewerking van Democraten vereist zijn om de economie later aan te zwengelen.


Nauwelijks 3 maanden geleden, leek de wereldeconomie af te stevenen op een nieuwe opgaande cyclus, vol dierlijke instincten, vanwege hoge verwachtingen voor opwindende exportgroei naar China en Amerika. Naar nu blijkt, is de import-groei van China (+15%), Amerika (+3.5%) en Europa (0%) van de laatste 12 maanden voorlopig niet voor herhaling vatbaar. Een voortgaand herstel in productie en investeringen liet het afweten. Tegelijkertijd is er overal sprake van vermindering van het financieele hefboomeffect (‘kredietbeperking’), vooral in China. De wereldwijde krediet-impuls (de mate van krediet-verandering), die de wereldeconomie aan de gang hield, is nu negatief voor ‘t eerst in 3 jaar. De Federal Reserve Bank van Atlanta, bijvoorbeeld, heeft haar voorspelling voor economische groei in 2017 scherp naar beneden bijgesteld. Het is oppassen geblazen!

https://www.frbatlanta.org/-/media/Documents/cqer/researchcq/gdpnow/RealGDPTrackingSlides.pdf


Europa zou extra te lijden hebben onder een tegenvallende wereldeconomie, want de wereldhandel bepaalt een derde van haar BNP, wat procentueel tweemaal zo belangrijk is als Amerika. Verder is het aandeel van de Europese Unie in de wereldeconomie dalende, omdat de rest van de wereld veel sneller groeit en, niet in het minst, vanwege voortschrijdende vergrijzing:

https://fullfact.org/europe/eu-has-shrunk-percentage-world-economy/


Als klap op de vuurpijl, zit de Europese Unie midden in een bittere echtscheiding met het Verenigd Koninkrijk (‘Brexit’), waardoor voorkomen moet worden, dat dit enige navolging krijgt in de vorm van Frexit, Nexit of Grexit. De grote sta-in-de-weg voor verdere Europese integratie en een Federaal Europa, Groot-Brittannie, wordt nu ‘verwijderd’. De kosten en tijdsduur van de scheidingsovereenkomst zullen alle spuigaten uit kunnen lopen om de overige 27 lidstaten van de EU in het gareel te houden. Mocht er ook nog een economische wereldcrisis uit de lucht komen vallen, wat eens in de 80 jaar onvermijdelijk het geval is, dan zou dat een welkome rechtvaardiging vormen voor een definitieve Verenigde Staten van Europa. Inmiddels zou het Verenigd Koninkrijk misschien niet meer verenigd zijn en zouden die afzonderlijke Britse landen, na hun Soxit en Noxit, later weer binnen de Europese gelederen kunnen worden gebracht. Tenslotte kwam de Republiek van Texas in 1845 ook tot de slotsom om, na 9 jaar van onafhankelijkheid (van Mexico), zich aan te sluiten bij de Verenigde Staten. Droom of nachtmerrie? Je kunt maar beter je ogen bedekken...

MEDEDELING: Er zijn nu 3 soorten lidmaatschap. Welk lidmaatschap past bij u? Zie hiernaast voor nadere gegevens.

DIEDERIK SCHMULL                                                                        12 April, 2017
Westcliff-On-Sea, Essex, U.K.

===