Translate

zaterdag 31 maart 2018

DE STOELENDANS



DE STOELENDANS

Meestal is een stoelendans zonder spelvreugde. Deelnemers zijn immers voortdurend bezorgd om een zitplaats te verliezen. Elke stoelendans eindigt in tranen en menigeen raakt daarna aan de bedelstaf:



In de laatste 5 jaar, hebben de 'FAANG' internet-aandelen (Facebook, Amazon, Apple, Netflix en Google) spectaculaire koerswinsten opgeleverd van gemiddeld 700% en hebben, sinds 2014, 100% beter gepresteerd dan de S&P 500 index. Er leek even geen wolkje aan de lucht! Alleen een kniesoor was huiverig voor hun torenhoge waarderingen (20 maal hun omzet!), want die aandelen waren toch de toekomst? Maar kijk eens naar de geschiedenis van vorige zeepbellen. Wat omhoog gaat, moet ook omlaag komen. Reken maar! Het is een stoelendans. Opeens zal Facebook, om maar wat te noemen, de behoefte aan menselijke nabijheid en contact met anderen niet meer kunnen vervangen. Opeens krijgt men er genoeg van en zal men gaan twijfelen aan de toekomstige groei. Het Nederlandse sociale netwerk, Hyves, dat even 10 miljoen leden telde, ging al eerder, in 2013, na 9 jaar, ter ziele. Myspace LLC bestaat nog steeds, maar is in de laatste 10 jaar, na enkele malen te zijn overgenomen, 90% minder waard.

Sinds 24 Januari, 2018, lijkt het kaartenhuis van overgewaardeerde technologie-aandelen echter ineen te storten. De NASDAQ 100 index (NDX) van voornamelijk grotere technologie-aandelen op basis van hun beurswaarde, staat, na nauwelijks 2 maanden, al 30% lager, terwijl effectenkrediet (Margin Accounts) op een sprookjesachtig record staat. Sinds 12 Maart, 2018, hebben de 'FAANG' internet-aandelen het al 16% slechter gedaan dan de saaie nutsbedrijven ('utilities')! Ook Tesla Inc. heeft het hard te verduren. De waardering van haar obligaties, die haar negatieve kasstroom moeten verbloemen, lijkt in een vrije val te zijn geraakt. Staat de 'ijzersterke' toekomst van 'oligopolisten', zoals Amazon en Netflix opeens op losse schroeven? Gebruikers, die vrijwillig het product voor de 'FAANG's werden, krijgen nu immers de mogelijkheid om hun privacy te beschermen. Opeens wordt het fundamentele bedrijfsmodel onzeker. Dus de zogeheten 'Melt-up', als gevolg van de Amerikaanse belastingverlaging, in de belangrijkste aandelen van de huidige aandelenhausse, lijkt wel eens van heel korte duur te zijn geweest.

https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-29/apple-revamps-privacy-controls-to-comply-with-new-european-law

Als het Grote Geld eindelijk de gigantische winsten in de schijnbaar 'onoverwinnelijke' technologie-aandelen besluit veilig te stellen, dan gaan die waarschijnlijk de richting op van een 'veilige haven' zoals 30-jarige Amerikaanse Treasuries. Tegen de algemene mening in, lijkt hun rendement, na even 3.22% te hebben aangetikt in Februari, 2018, vliegensvlug op den duur ineen te storten naar 2% of lager, met een dienovereenkomstige waardestijging van minstens 25%, tot verbijstering van menige optimistische beleggingsstrateeg. Go TLT! Ook het rendement van de 10-jarige Treasury, dat op logaritmische schaal trouwens nooit was uitgebroken naar boven, is na een tussentijds hoogtepunt in Februari j.l. van 2.91%, nu flink op zijn retour naar uiteindelijk 1% of lager, in de komende paar jaar, met een dienovereenkomstige waardestijging van minstens 15% tot 20%.

Elke stijging in economische groei en inflatie blijkt weer tijdelijk te zijn en het aangekondigde einde van de (37-jarige!) zogenaamde zeepbel in kwaliteitsobligaties was weer voorbarig. Structurele krachten werden voortdurend onderschat. Financieele regulering ondersteunt de vraag naar relatief risicoloos papier en de vergrijzing van de bevolking speelt een enorm belangrijke rol in het kiezen van 'zekere' beleggingen (vaste coupon en 100% aflossing op de afloopdatum). De inflatie stijgt niet, maar heeft juist de neiging om te dalen. Er is geen loon-prijsspiraal naar boven, integendeel, en er is wereldwijd van alles teveel, waardoor uitverkoop overal troef is (internet!). En als klap op de vuurpijl, zijn er talloze macro-economische indicatoren, die onlangs veel zwakker blijken te zijn dan verwacht. Na een ongewoon lange, 9-jarige, economische cyclus, zou dat ook niet verwonderlijk moeten zijn.





De superoptimistische beurswaarnemers dachten de ernstige waarschuwing van de afvlakkende rendementscurve te kunnen negeren. De Amerikaanse Federal Reserve is al sinds 2015 bezig om haar soepel monetair beleid te 'verkrappen' door de korte rente te verhogen en door maandelijks enkele tientallen miljarden aan opgekochte obligaties te verkopen. Daardoor zijn korte obligatierendementen nu niet meer veel verschillend van de lange rendementen, die de Centrale Bank veel minder kan beinvloeden en die uiteindelijk worden bepaald door inflatoire verwachtingen. Een afvlakking van de rendementscurve, laat staan een omgekeerde, waarbij de lange rendementen lager zouden uitkomen dan de korte rendementen, is op den duur een recept voor een recessie. Dat komt, omdat bankkrediet dan niet meer winstgevend is en het bankwezen, welke verantwoordelijk is voor 95% van de 'geldschepping' (krediet = geld) via het fractionair banksysteem, de kredietkraan geleidelijk dichtdraait. Banken lenen immers op korte termijn en zetten het uit op lange termijn ('bespeling van de rendementscurve' - playing the yield curve). Het is nu al zo, dat de groei van de Amerikaanse geldhoeveelheid (zogeheten M2) zienderogen afneemt en zelfs negatief zou kunnen worden.

Het echte grote 'slimme geld' zit in kwaliteitsobligaties, welke slechts een klein onderdeel vormt van de totale obligatiemarkt ($ 100.000 miljard). De obligatiemarkt maakt uiteindelijk de dienst uit in de wereld. Vandaar de gigantische, decennia-lange, vraag naar kwaliteitspapier, dat schaars is. Het loont daarom om de signalen van deze markt, zoals de rendementscurve, nooit in de wind te slaan. De aandelenmarkt en de grondstoffenmarkt zijn, historisch gezien, uiterst onbetrouwbaar als voorspellers van de toekomst en zijn in omvang ook aanzienlijk kleiner. Wie herinnert zich niet een aandelen- of grondstoffenhausse, net voordat er een recessie plaatsvond? Dat komt, omdat die markten voortdurend onderhevig zijn aan manipulatie, vooral via derivaten.

De wereld bevindt zich in de 15de cyclus van monetaire 'verkrapping' sinds 1945, die bijna altijd (80% kans) op den duur een harde landing tot gevolg heeft gehad. In de laatste 40 jaar, heeft Amerika 5 recessies meegemaakt en hebben er in de wereld 11 economische crises plaatsgevonden. Tegenwoordig is de wereldschuld als percentage van de economie echter het hoogst ooit. Hoge schuld betekent nog minder economische groei. Een groot gedeelte van die schuld is van het verkeerde soort en 'improductief', wat niet genoeg oplevert om rente en aflossing te betalen. Daarom is er nu slechts een relatief kleine rentestijging voor nodig om een recessie naderbij te brengen. Het is zelfs zo, dat bij een bepaald schuldniveau, de economie kan inkrimpen vanwege een zogeheten negatief multiplier-effect! Er is steeds meer schuld nodig om dezelfde economische groei te realiseren, maar op een gegeven moment werkt het averechts en krijgt men de kous op de kop.

Bovendien is de Amerikaanse spaarquote als percentage van het beschikbare inkomen op een 10-jarig laagtepunt beland (minus 50% in 3 jaar!) en, in wezen, net zo laag als tijdens de periode van de economische depressie van 1929 tot 1932! De consumentenbestedingen (70% van de economie) bleven alleen maar op peil, doordat het consumentenkrediet nog scherp kon stijgen. Maar schuld is niets anders dan bestedingen, die vooruitgeschoven worden, en die in de toekomst dus zullen uitvallen.

De reden, dat de meeste beleggingsstrategen geen enkele recessie, laat staan een echte economische depressie (in 2008 scheelde het niet veel), aan de horizon zien verschijnen, is het risico voor hun eigen carriere. Dat zou slecht zijn voor de zaken. Verder is het heel moeilijk om uit de toon te vallen, als de meesten hetzelfde denken ('groupthink'). Daarom praat men het liefst zo weinig mogelijk over de gemiddelde Amerikaanse economische groei van de laatste 10 jaar, die liefst het laagst is sinds 1790 (!), of over de omloopsnelheid van het geld (velocity), een voorwaarde voor inflatie, die het laagst is sinds 1949 (69 jaar!) of over het Amerikaanse geboortecijfer, dat het laagst is sinds 1937 (81 jaar!) - de 'Baby Bust' - of over de 'bust' in de vorming van huishoudens (het aantal productieve mensen tussen 15 en 35 jaar is ingestort), wat de groei in consumentenbestedingen op de tocht gezet heeft.

Opvallend is ook, dat de huidige vermogens- en inkomensongelijkheid nog nooit zo groot is geweest als in de periode van 1929 tot 1932 (!). De wanhopige Centrale Banken probeerden met hun monetair beleid van kwantitatieve verruiming (QE) om een economische depressie te voorkomen, wat een tijdelijk vermogenseffect in activa (aandelen en onroerend goed) tot gevolg had. Wat een meevallertje voor de bezitters van die activa! Maar wat een piramidespel, want het zal de laatste stuiptrekking blijken te zijn van de generatie-lange superkredietcyclus, die opeens tot een abrupt einde komt. Na 88 jaar, staat er helaas weer een echte, jarenlange, economische depressie en misschien wel oorlog, geduldig zijn opwachting te maken. Daarna begint men opnieuw, na een massieve schuldsanering, net zoals dat in de geschiedenis, elke 80 tot 100 jaar, het geval is geweest. Wat een pech voor President Donald Trump! Maar President Herbert Hoover, die ook zakenman was en nooit eerder een politiek ambt had bekleed, ging hem in 1929 voor en kreeg, vrij onterecht, de schuld van alle toenmalige ellende. Geloof niet in sprookjes. Vergeet dus een 'pijnloze Reset'. Zoiets vindt gewoonlijk uitsluitend plaats als het echt moet, namelijk tijdens de donkere dagen van een economische depressie, zoals in 1934.

Overigens is het stressniveau in het financieele stelsel onlangs behoorlijk toegenomen, waardoor een economische afkoeling voor de deur staat en er geen sprake kan zijn van een nieuwe economische opgang, laat staan een nieuwe kredietcyclus. Het verschil ('spread') tussen de London Interbank Offered Rate (LIBOR) en de Overnight Indexed Swap (OIS), oftewel de nieuwe FRA-OIS, die normaal minimaal is, is de pan uitgerezen. Dit is de thermometer van het kredietrisico in de financieele sector. De banken beginnen onderling het vertrouwen weer te verliezen. Tussen 2006 en 2008, tijdens de financieele crisis, steeg dit van 6 naar 100 basispunten. Inmiddels is dit in 2018 al als een raket omhoog geschoten. Financieele producten ter waarde van meer dan $ 350.000 miljard zijn hieraan gekoppeld! Toch proberen bepaalde waarnemers deze alarmerende ontwikkeling goed te praten en wuiven de kans op een systeemrisico weg (zie hieronder):






De meeste beleggers kunnen zich waarschijnlijk de pieken en dalen ('boom-bust') van de vorige technologie-hausse niet meer herinneren. Bijna 6 maanden na de top van de NASDAQ-index in het jaar 2000, bereikten de toenmalige schijnbaar 'onoverwinnelijke' technologie-aandelen eindelijk hun hoogtepunt in September van dat jaar. Intel, Cisco, Oracle, Nokia, EMC en Sun Microsystems gingen in de daarop volgende 2 jaar omlaag met 88% tot 96%. Zelfs Microsoft kelderde 62%! Verder was er sprake van een forse sanering onder de met schuld beladen spookbedrijven. Het staat allemaal weer te gebeuren.

En wat te denken van de bliksemsnelle 'crash' in crypto-valuta's? $ 600 miljard aan 'waarde' ging in de laatste paar maanden zomaar in rook op! De anonieme handel in gebakken lucht was toch zo opwindend? Niemand wilde deze boot toch missen ('Fear Of Missing Out' - FOMO)? Men was bijna gaan denken, dat de grootste zwendel aller tijden, ongeacht de regelmatige problemen rond 'hacken', bewaring en veiligheid, maar schijnbaar ideaal voor witwaspraktijken, allerminst kon worden vergeleken met de Tulpenmanie van 1637, toen een tulpenbol evenveel 'waard' werd als een Amsterdams grachtenpand. Sinds haar hoogtepunt in December, 2017, staat Bitcoin (BTC) nu 65% lager. Maar 'de volgende Bitcoin' Ripple kreeg het onlangs voor elkaar om binnen 15 weken een spectaculaire stijging en daling van liefst $ 126 miljard te beleven!





Het 200-daags gemiddelde wordt in de markt vaak beschouwd als een aanwijzing of een bepaalde trend nog in tact is. In het geval van Bitcoin, lijkt de opgaande trend definitief de nek te zijn omgedraaid. In het geval van GOOGLE (ALPHABET Cl A), is het nog even afwachten, maar het wordt wel spannend (zie hieronder de chart op logaritmische schaal)! 


GOOGLE (GOOGL) - ALPHABET Inc. Cl A

Een absoluut klassiek 'boom-bust' aandeel lijkt NVIDIA Corporation (NVDA), de leider in visuele computertechnologie en grafische kaarten voor PC-gamen en cryptovaluta-mining, te zullen worden. De crypto-manie heeft geleid tot een massief tekort aan grafische kaarten, met als gevolg veel teveel bestellingen, waardoor het aandeel, in de afgelopen 2 jaar, met liefst 650% steeg. De beurswaarde is nu een onwerkelijke 15 maal haar omzet en 50 maal haar niet vol te houden winst. Een geweldig aanbodoverschot van grafische kaarten ligt potentieel in het verschiet (zie hieronder):


NVIDIA (NVDA)

Als de stoelendans eenmaal stopt, zullen de Centrale Banken dan hun onorthodoxe monetair beleid van kwantitatieve verruiming (QE), toch opnieuw, en in versterkte mate, van stal halen? Het zal niet mogen baten. In de laatste 27 jaar, heeft de Bank of Japan activa, zoals obligaties en aandelen, opgekocht ter waarde van 90% van de Japanse economie (tegenover de ECB met 40% van de economie van de Eurozone en de Federal Reserve met 20% van de Amerikaanse economie). Maar het is Japan nog steeds niet gelukt om het spook van deflatie uit te bannen. De laatste cijfers van inflatie en industrieele productie wijzen op een verrassende en onverwachte zwakte in de economie.



In een maatschappij met excessieve totale schuld als percentage van de economie (thans gemiddeld 400% van het Bruto Nationaal Product voor de ontwikkelde landen en zelfs 600% voor Japan), blijkt de kredietvraag, zelfs bij bijna 0% rente, ver achter te blijven bij de verwachtingen. Dit verklaart de economische stagnatie en het gebrek aan prijszettingsvermogen ('pricing power') in een tijd van overcapaciteit en vergrijzing. 

DIEDERIK SCHMULL           31 Maart, 2018                         Westcliff-On-Sea, ESSEX, UK

zaterdag 24 februari 2018

LET OP 4 MAART, 2018: KEERPUNT EURO/DOLLAR & TREASURIES?


(24/2/2018): LET OP 4 MAART, 2018: KEERPUNT EURO/DOLLAR EN TREASURIES?

Want dan weten we de uitslag van de SPD-stemming over een Coalitie met CDU/CSU en van de Italiaanse verkiezingen. Heel belangrijk voor de EURO/DOLLAR , de GOUDPRIJS en de rendementen van de TREASURIES:

https://www.poundsterlinglive.com/eurusd/8579-eur-usd-seen-lower-in-coming-week-as-event-risk-piles-up-italy-spd-votes-in-focus

EUR/USD:

Henrik Zeberg Jensen (@HenrikZeberg): It seems last wave up in major correction phase (blue) is done. Full count is in. Coming weeks will probably very bearish for the EUR/USD pair. Combine this view with the massive position of speculative Euro-LONGS, the wave down could be rather strong:




Henrik Zeberg Jensen (@HenrikZeberg): EUR/USD long-term target is still 0.90. Many indications for STRONG WAVE DOWN - similar to 2014 - 2015:



Een hogere Dollar kan ook een lagere Goudprijs (in Dollars) betekenen (naar $ 800?)

Henrik Zeberg Jensen (@HenrikZeberg): the GOLD price (#XAUUSD) seems to be turning in what could prove to be the top in wave 'B' (red).The entire price action since end-2015 can be seen as a A-B-C correction - before a final wave 5 DOWN and a long-term target of $ 800 or below:



Een van de hoofdredenen van de recente stijging in Treasury-rendementen en dus van de recente lagere waardering in Treasuries (en de TLT), was de zwakke Dollar, waardoor met name de Japanse institutionele beleggers (sinds September, 2017) verkopers werden van Treasuries, vanwege de gestegen kosten voor het indekken ('hedging') van Dollar-posities, wat immers gekoppeld is aan de Dollar-rente op korte termijn. Een draai naar een hogere Dollar zou de Treasury-rendementen weer verlagen, wat de waarderingen voor Treasuries zou verhogen. Een hogere valuta is immers deflatoir, wat gunstig is voor obligaties en ongunstig voor riskante activa, zoals aandelen en grondstoffen:

- het rendement van de 1-jarige Treasury steeg in 2 jaar van 0.2% naar 2%, een 9-jaar hoogtepunt:






We zullen zien!

DIEDERIK SCHMULL    24 Februari, 2018                        Westcliff-On-Sea, ESSEX, UK

===


woensdag 7 februari 2018

DE RACE TEGEN DE KLOK


DE RACE TEGEN DE KLOK

De tijd dringt. De vergrijzing is inderdaad een race tegen de klok. De nadelige demografische trends in de ontwikkelde landen, maar ook in landen zoals China, werpen hun schaduw steeds duidelijker vooruit. De inkrimping van het aantal mensen van werkende leeftijd (15 tot 64) en vooral van het aantal mensen met hoge consumptiebehoeften (20 tot 45), afgezien van plotselinge epidemieen of oorlogen, zal haar uitwerking op de maatschappij niet missen. Zullen economische groei, inflatie en rente structureel laag blijven, met als gevolg dat stagnatie, deflatie, superlage rente en algemene verarming, vrij snel gemeengoed worden? Excessieve schuld als percentage van de wereldeconomie en sectorbrede overcapaciteit lijken immers voorlopig ook nog eens veel hoger te kunnen worden. Blijf gerust wonen, waar u ervan geniet, maar wordt het niet hoog tijd om die hypotheek op uw onroerend goed zo snel mogelijk af te lossen? Goed slapen is belangrijk! Bereidt u zich voor op een daling van 50% in de huizenprijzen in de komende 10 jaar?


Allereerst moeten de Amerikaanse Dollar en de recente beurscorrectie niet onbesproken blijven. Maar een oordeel over een valuta is eigenlijk een slag in de lucht, omdat er tientallen factoren een rol kunnen spelen. In ieder geval is het altijd raadzaam om zich in te dekken ('hedging'), ook al kost dat geld, mits men ook bereid is om in een andere valuta, waarin men belegt, te denken. De praktijk wijst uit, dat, over een langere periode, de kosten van hedging niet opwegen tegen het beleggingsresultaat, dat uiteindelijk behaald wordt.

Het kan best zijn, dat de daling van de Dollar ten opzichte van de Euro nog niet voorbij is, maar opvallend is wel, dat bijna iedereen nu negatief is op de Dollar. Dan is zoiets op een gegeven moment in de markt verdisconteerd. Op korte termijn lijkt de Euro kwetsbaar, maar men kan met een technische interpretatie van een chart vaak alle kanten op. Toch is een Euro/Dollar van beneden 1.00 over een jaar wel degelijk een mogelijkheid, als de neergaande trend sinds 2008 wordt bevestigd (zie hieronder):

(StockCharts.com)(Alfie Marsh- Twitter)Alfie Marsh@Bam_Bam_Finance Feb 3

Tegelijkertijd is de Amerikaanse 'Net International Investment Position' (NIIP), wat de waarde aangeeft van haar externe financieele activa tegenover haar verplichtingen, verslechterd. Bovendien is het buitenlandse belang in Amerikaanse aandelen en obligaties sinds de crisis van 2008 aanzienlijk gestegen. Zou een eventuele verandering in die situatie, zoals een beurscorrectie, de reden kunnen zijn voor een verdere daling van de Dollar? Of zal, met name, de Zwitserse Nationale Bank, met $ 90 miljard in Amerikaanse aandelen, misschien haar aanmerkelijke winst binnenhalen? Of was dat juist de hoofdreden van de 'vrije val' op 5 Februari j.l., de grootste beurscorrectie in 2 jaar, naast de massieve liquidatie van het record aan effectenkrediet (margin accounts)? Zo'n belang moet immers in 1 keer op de markt worden gegooid om 'front-running' te voorkomen (verkopen vooruitlopend op de verkooporders).



Verder is de Chinese RMB gekoppeld aan de Dollar en bestaat er misschien wel een 'geheime' overeenstemming over een zwakkere Dollar om zodoende de langverwachte en gevreesde devaluatie van de Renminbi in goede banen te leiden! Er zijn zoveel verschillende krachten aan het werk, waardoor een renteverschil of een betalingsbalansoverschot of tekort een ondergeschikte rol zouden kunnen spelen. Maar het rendement van kortere Treasuries is nu hoger dan het gemiddelde dividendrendement van Amerikaanse aandelen! Wie weet, zullen de wereldwijde kapitaalstromen dan toch weer opeens de richting van de Dollar opgaan. Het voorspellen van valuta's lijkt op een mijnenveld.

Als men wakker ligt van valuta-perikelen, dan moet men niet beleggen in vreemde valuta's. Men kan wel een mening hebben op langere termijn. De toekomst van de Euro, zonder een echte fiscale unie, zonder een betekenisvol gemeenschappelijk depositogarantiestelsel en zonder 'solidaire' en risicoloze Euro-obligaties als 'veilige haven', is op den duur erg wankel. Tja, Noord-Europeanen zitten daar niet zo mee, want men gokt erop, dat zij, als de Eurozone ooit uitelkaar zou vallen, opeens zo'n 30% rijker worden vanwege een revaluatie ten opzichte van de Euro van hun nieuwe of 'oude' valuta. Maar is de kans niet groot, dat de pijn van het eventueel rampzalig opbreken van de Eurozone, met lastige deviezencontroles, dan juist wordt verdeeld onder alle 19 lidstaten? Denk maar eens aan TARGET2:


Ookal is het verleidelijk om de relatief snelle vergrijzing en de daarmee gepaard gaande bevolkingsdaling in de wereld te negeren, de aandelen-, obligatie- en onroerend goedmarkten zullen wel degelijk aanstonds met deze opzienbare ontwikkeling steeds meer rekening houden. Het percentage mensen van 65 jaar en ouder in Nederland, Belgie en de rest van de Europese Unie bedraagt reeds 18% tot 19%, wat sinds 1960, door het lage geboortecijfer en de steeds stijgende levensverwachting (verdubbeld in de laatste 150 jaar), met sprongen is gestegen. Nederland kent al 8 'krimpregio's', waar woningen worden gesloopt om plaats te maken voor parken om de leegstand op te vangen.


In Duitsland, de hedendaagse economische drijfkracht van de Europese economie, na in de jaren '90 'de zieke man van Europa' te zijn geweest door de prijzige hereniging van West en Oost, is het percentage ouderen  reeds 22% en zullen er, in 2019, ondanks de migratiegolf, minder mensen zijn beneden de 30 dan mensen boven de 60!


In Italie, Frankrijk en Spanje is het percentage ouderen tussen 19% en 21%. Dit percentage zal zich, binnen nauwelijks 60 jaar, nog eens kunnen verdubbelen naar 30%, ondanks eventuele voortgaande immigratie van vooral moslims, die kinderrijk zijn en alcoholgebruik ontmoedigen.

In Japan, dat immigratie ('infiltratie van niet-Japanners') vrijwel onmogelijk maakt, is dat percentage nu al bijna bereikt: 26%. Over slechts 40 jaar, zou 40% van de Japanse bevolking boven de 65 jaar kunnen zijn, bij een ook nog 30% lager bevolkingsaantal. Als deze ontwikkeling zich voortzet, dan zou er van de totale Japanse bevolking van 127 miljoen, volgens de Tohoku universiteit, nog maar 1 kind overblijven in het jaar 4205. Het spook van een imploderende maatschappij doemt op!

Zo is het bergdorp Echigo Yuzawa in de Japanse Alpen, slechts een uur van Tokio vandaan, een waarschuwend verhaal van een mogelijke toekomst, die ons te wachten staat: het staat bekend om zijn warmwaterbronnen ('onsen') en de skisport. De tijd lijkt echter te hebben stilgestaan sinds het hoogtepunt van de hausse in onroerend goed en aandelen in 1989. Vele winkels zijn dichtgetimmerd en de meeste restaurants zijn alleen in het weekend geopend. Huizenprijzen staan 95% lager dan 25 jaar geleden en de leegstand van huizen en flats is 75%. Eigenaren zijn bereid om eventuele kopers te betalen!


Toch moet men voorzichtig zijn met het naar de toekomst doortrekken van een bepaalde ontwikkeling. Het is best mogelijk, dat de bevolkingsdaling geen neergaande spiraal vertoont, maar afvlakt tot een bepaald niveau, welke misschien wel eens positief zou kunnen zijn voor het welzijn van de overblijvende bevolking. Verder is een groeiend bevolkingsaantal geen garantie voor meer welvaart. Waarschijnlijk heeft China's mensonterend beleid van 1 kind tussen 1979 en 2015 (36 jaar!), behoudens enkele uitzonderingen, ervoor gezorgd, dat het land een grote economische sprong voorwaarts kon maken in tegenstelling tot India, waar een geboorteregeling nooit van de grond kwam.

Overigens werd in China, gedurende de afgelopen 2000 jaar, kindermoord, vooral van dochters, door de vingers gezien. Daarom zijn er nu 30 tot 40 miljoen meer mannen dan vrouwen, wat een reeks van ongelofelijke conflictsituaties met zich meebrengt:


De bevolking in Amerika, Canada en Australie is, ondanks een laag geboortecijfer, nog relatief jong, vooral vanwege immigratie. Het percentage ouderen is nu rond 16%. Dit komt de economische groei voorlopig ten goede. Maar de tegenstand tegen immigratie, vooral van een onbeperkt aantal familieleden ('chain migration'), neemt toe, terwijl illegale immigratie veel harder wordt aangepakt dan vroeger. De bouw van een kostbare muur langs de Mexicaanse grens wordt overwogen. Een amnestieverlening aan de 11 miljoen illegale Amerikaanse immigranten (3,4% van de totale bevolking, waarvan 66% reeds meer dan 10 jaar in het land verblijft), wat onder President George W. Bush werd bestudeerd, is nu een heter politiek hangijzer dan ooit tevoren. Er zijn in de laatste 10 jaar jaarlijks gemiddeld 300,000 personen het land uitgezet, waar meestal een tijdrovende rechtszaak aan voorafgaat. Door de achterstand bij de rechtbanken, zijn thans meer dan 500,000 personen in hechtenis in afwachting van de deportatie-uitspraak van een rechter.

Er zijn echter belangrijke, goedbedoelende, beleidsmakers, die juist een daling van de wereldbevolking van 50% tot 95% nastreven in het belang van de mensheid in de toekomst. Geen enkel middel zou wel eens kunnen worden geschuwd! Dat verklaart de aanhoudende oorlogszucht onder bepaalde leden van de heersende elite:


De 94-jarige Henry KISSINGER, die nu adviseur is van President TRUMP, na vroeger adviseur te zijn geweest van President NIXON tijdens de oorlog in Vietnam, stelde onlangs bijvoorbeeld, dat een preventieve kernaanval tegen NOORD-KOREA niet uitgesloten moet worden:

' The temptation to deal with it with a pre-emptive attack is strong and the argument is rational'


De vergrijzende bevolking stelt niet alleen de economie voor enorme uitdagingen, maar heeft ook tot gevolg, dat de maatschappij geconfronteerd wordt met aan hoge leeftijd gerelateerde kwalen zoals de ongeneeslijke ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie. Het risico van het kwijtraken van de weg en het verlies van herkenning van familie en vrienden wordt steeds groter, naarmate de gemiddelde leeftijd stijgt. Al naar gelang de diagnose, die overal verschilt, zijn 3,5% tot 12% van de sterfgevallen te wijten aan dementie, wat rond 2050 zou kunnen verdrievoudigen. De belangrijkste doodsoorzaak in Engeland is nu dementie, niet meer hart- en vaatziekten. Stel eens voor, dat men ergens zit, zonder enig idee van waar en waarom men daar is en dat alles, waar men mee vertrouwd was, plotseling in een zwart gat verdwijnt!


En dan de pensioencrisis, die op ons afkomt! De huidige werkende generatie zal tot de ontdekking komen, dat het bedje op de oude dag niet is gespreid. Men kan de crisis een tijdje voor zich uitschuiven door de pensioenleeftijd te verhogen, maar het bestaande pensioenstelsel is eenvoudigweg niet vol te houden met een dalende werkende bevolking en met de lage beleggingsrendementen van tegenwoordig. Na de recente beurshausse lijken die rendementen weer enigszins op het goede spoor, maar bij de volgende crisis op de beurs van minus 50%, waarna de rentes weer zullen instorten en zelfs weer negatief zullen kunnen worden, dan wordt men pas goed met de neus op de feiten gedrukt. Er is voor ieder persoon op leeftijd een gemiddeld pensioenbedrag van minstens 500,000 Euro nodig om dat pensioen uit te blijven betalen.

Maar in de meeste landen zijn hier geen extra middelen voor en worden de pensioenvoorzieningen gefinancierd via een omslagstelsel, wat spaak loopt bij een inkrimpend bevolkingsaantal. Zullen de Centrale Banken, uit wanhoop, uiteindelijk, met de steun van de volksvertegenwoordiging, door een wetswijziging, het gevaarlijke 'echte' helikoptergeld, wat totaal verschillend is van 'kwantitatieve verrruiming' (QE), van stal halen? Dan zou de GOUDPRIJS pas echt exploderen! Maar in dat geval zou democratie weinig kans hebben om te overleven, want autocratie zou dan toeslaan, vaak gepaard gaande met een staat van beleg en deviezencontroles, net zoals reeds het geval is in 49 landen (Freedom House):


Daarom is de vraag naar veilig papier met lange looptijden ('duration') met een beetje rendement, waar een tekort aan is, van de kant van pensioenfondsen en verzekeraars, met hun tienduizenden miljarden, zo gigantisch. Een risicoloos rendement van 3% op 30-jarige Amerikaanse Treasuries lijkt dan uiterst aantrekkelijk. Dat is hetzelfde rendement als dat van een 30-jarige staatsobligatie van Italie! Het rendement van de 30-jarige Franse staatsobligatie, om maar wat te noemen, is slechts 1.77%! Vele, totaal illiquide, 50-jarige en 100-jarige obligaties, van veel mindere kwaliteit, zijn nu al ver overtekend, vanwege de honger naar een beetje opbrengst. Door het onorthodoxe monetaire beleid is er sprake van een totaal onjuiste prijsbepaling in de markt van schijnbaar riskante activa.

Men kan gerust stellen, dat het zogenaamd meest riskante deel van de rendementscurve in Treasuries, namelijk de langere eind, vertegenwoordigd door de i-Shares 20+ Year TREASURY Bond ETF (TLT), met een verwacht dividendrendement van 2.53%, wel eens de veiligste plek ter wereld zal worden voor langere termijn beleggingen:


Opvallend is, dat het rendement van Treasuries sinds de jaren '90 veel meer is gedaald, met een dienovereenkomstige waardestijging, dan dat van bedrijfsobligaties (de 'spread'). Dat komt, omdat Treasuries worden beschouwd als veel veiliger (de overheid kan belasting heffen, een bedrijf kan dat niet), maar ook als veel meer verhandelbaar ('liquide'), wat een premie verdient. Verder is er een steeds grotere wereldwijde kapitaalstroom richting Treasuries gegaan, vooral na de financieele crisis in Azie (1997) en de kredietcrisis (2008). Opeens bleken hypotheekobligaties, bijvoorbeeld, allesbehalve veilig! Bovendien ontbreekt het andere staatsobligaties aan de ruggesteun van een machtige militaire overheid met een onafhankelijke rechtspraak. Treasuries zijn in de laatste decennia dus steeds unieker en schaarser geworden, ookal omdat die als onderpand worden vereist voor het internationale kredietsysteem en de meer dan $ 1 quadriljoen(!) aan derivaten. Zonder onderpand, geen krediet.

Beleggers moeten het oog gericht houden op een mogelijke rendementsdaling van nog eens 1% of meer in langere Treasuries. Dat lijkt op den duur onvermijdelijk in het licht van de vergrijzing en van de overcapaciteit in alles. Dat zou de waarderingen van Treasuries omhoog stuwen en de 35-jarige opgaande markt in hun waarderingen bevestigen. Slechts enkelen zien dat nu nog in, want de meesten hebben het weer over het definitieve einde van die hausse in obligaties, na 5 maanden van stijgende obligatierendementen.

Alsof de groei en de inflatie van de jaren '60 en '70 ooit zouden kunnen terugkeren! Uitgesloten. Elke inflatiestijging is tijdelijk, zeker van looninflatie, gezien de opkomst van robot-automatisering en kunstmatige intelligentie (AI). Men zal zich juist gelukkig prijzen, als men een vaste baan heeft of krijgt! Volgens McKinsey, zouden er door de technologie, tegen 2030, honderden miljoenen banen kunnen verdwijnen, waarvan 236 miljoen in China, 120 miljoen in India, 73 miljoen in Amerika, en zelfs 17 miljoen in Duitsland. De wereld is totaal aan het veranderen. Overal is het juist deflatie en uitverkoop, wat de klok slaat (Amazon!). Een normalisering van rentestanden ('beautiful normalisation')? Vergeet het maar! Anders wordt de nieuwe voorzitter van de Federal Reserve, Jerome Powell, die benoemd is door President Trump, door hem afgeblaft.

Net zoals al gebeurd is bij de Japanse staatsobligaties (JGB's)! Japan is de wereld, in dit opzicht, ver voor. Het rendement van de 10-jarige JGB is in de laatste 28 jaar gedaald van 7.59% naar 0.08%, na tijdelijk nog minus 0.29% te zijn geweest, ondanks de grootste staatsschuld, als percentage van de economie, ter wereld. Excessieve schuld betekent immers steeds minder snelheid van de geldsomloop, minder groei en lage inflatie, mogelijk deflatie. Daarom hebben de JGB's, gedurende die afgelopen periode, veel beter gepresteerd dan de Nikkei 225 aandelenindex, ondanks de grootscheepse aandelen-opkoop van de Bank of Japan (BOJ). Dat staat nu uitgerekend ook te gebeuren in Amerika, na de reusachtige beurshausse van de afgelopen 9 jaar. In tegenstelling tot de algemene mening, zullen de waarderingen van 30-jarige Treasuries in de komende 5 jaar veel meer stijgen dan welke andere beleggingsklasse ook, vooral als de volgende recessie zich aandient.


MEDEDELINGEN: Er zijn nu 5 soorten lidmaatschap. Welk lidmaatschap past bij u? Leden kunnen profiteren van lunches en/of borrels (de volgende vindt op Vrijdag, 9 Maart a.s. plaats), persoonlijke beleggingsadviezen en extra, mogelijk winstgevende, informatie via een reeks van regelmatige PAMFLETTEN en belangrijke artikelen. Van harte welkom bij de club! Velen onder u zijn al 10 jaar of langer trouwe volgers. Zie hiernaast voor nadere gegevens.

RIVA-LUNCH en/of BORREL op Vrijdag, 9 MAART, 2018:
komt u ook gezellig bij ons aanschuiven? Reserveer nu!
Zie hiernaast voor nadere gegevens.

DIEDERIK SCHMULL           7 Februari, 2018       Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.

===







dinsdag 9 januari 2018

PUINRUIMEN



PUINRUIMEN
Aan alle Blogbezoekers: de allerbeste wensen voor het Nieuwe Jaar in Goede Gezondheid!

Het lijkt wel alsof de gehele wereld om de haverklap een overwinning behaalt! Bijna om saai van te worden. Wie herinnert zich nog de laatste economische recessie? De Dow Jones beursindex nam 28.08% toe in 2017. De iShares Emerging Markets ETF (EEM) schoot 37.28% omhoog. De Pantera Bitcoin Fund steeg 1,900% (en liefst 25,004% sinds 2013!). De Goudprijs wist op te veren met een respectabele 11,3%. Zelfs de defensieve obligatiemarkt presteerde het best in 7 jaar (de TLT -- 20+jarige Treasuries-- plus 9.18% in 2017). Verder liet de grillige Euro zich in 2017 van zijn beste kant zien (plus 14.1% tegenover de USD). Misschien duurt deze economische opbloei nog jaren, als de Amerikaanse belastinghervorming haar weerslag krijgt op de bedrijvigheid. Straks zal men de laatste overgebleven pessimist met een lantaarntje moeten zoeken, net als de ontploffing nabij is!



Maar als de huidige extreme Melt-up eenmaal de geest geeft, dan wordt het puinruimen als nooit tevoren. Deze Melt-up had kunnen worden voorkomen, als de beleidsmakers hun monetair beleid van superstimulering, met superlage of negatieve rente en gigantische liquiditeitsinjecties, tijdig hadden aangepast en genormaliseerd, zodra de economie, na de Grote Financieele Crisis in 2008, weer was hersteld. Maar het ontbrak hen aan de nodige moed. Zij gaven er de voorkeur aan om een overduidelijke bubbel uit te zitten, totdat die barst. Want aan ‘overwaardering’ valt te twisten, nietwaar? Misschien valt er dan nog wat eer te behalen, zodra de muziek stopt, als zij het systeem mettertijd weer te hulp moeten schieten.

Als men zijn voorzichtigheid nu laat varen en zich, uit zucht naar snelle winst, toch aansluit bij de kudde om de schijnbaar eeuwige opwaartse trend in de prijzen van bepaalde activa niet te missen, dan zal men tot de ontdekking komen, dat zoiets niet zonder gevolgen zal blijven. ‘Makkelijk geld verdienen is ook makkelijk geld kwijtraken’. Euforie eindigt altijd plotseling en spectaculair, om welke reden dan ook. Er is nooit kans om de kudde tijdig te verlaten. Menigeen kan dan opeens voor de financieele afgrond staan. ‘Wat een mens zaait, zal hij ook oogsten’ (De Bijbel in Galaten 6:7-8). Dat betekent, dat een mens zich uiteindelijk altijd zal moeten verantwoorden voor zijn daden. Elke zeepbel barst immers.

Janet Yellen, binnenkort ex-hoofd van de Amerikaanse Federal Reserve, liet onlangs duidelijk blijken, dat aan de hoge waarderingen van activa geen hoge prioriteit wordt toegekend door de FED, omdat er misschien geen sprake zou zijn van overwaarderingen! De wereld geniet immers van een langdurige periode van lage rente en inflatie, terwijl de economische groei meevalt. Dus het is niet meer nodig om daarvan wakker te liggen.

Helaas kijken de meeste waarnemers niet verder dan hun neus lang is. In slaap gesust door gebeurtenissen in het recente verleden, trekken ze die door naar de naaste toekomst. We mogen, nu meer dan ooit, niet op onze lauweren rusten en lichtvaardig omspringen met de grote risico’s van tegenwoordig. Kijk eens naar de dalende rendementen van langere Treasuries. Die geven, historisch gezien, een betrouwbaarder beeld van de toekomstige gang van zaken in de economie dan aandelen. Volgens Treasuries, blijven inflatie en groei laag, ondanks alles. Tegelijkertijd stijgen de rendementen van kortere Treasuries door het nieuwe monetaire verkrappingsbeleid van rentestijgingen. Dit moet een rood licht zijn voor alle euforie in de markten, want dit duidt erop, dat een recessie eerder in zicht komt dan verwacht.

De meesten zijn heel slecht in het inschatten van onzekerheid en zijn in het algemeen geneigd tot optimisme.  Zelfs een geniale uitblinker zoals Sir Isaac Newton.

De excentrieke natuurkundige, wiskundige en levenslange vrijgezel, Sir Isaac Newton (1642 - 1726), grondlegger van de klassieke mechanica en de uitvinder van de zwaartekracht en een van de grootste wetenschappers aller tijden, verloor in 1720 ook zijn gezond verstand tijdens de manie van de Zuidzee-bubbel. Hij begon deze aandelen al te kopen in 1712, amper een jaar na de oprichting van de firma, en had 10,000 daarvan in bezit aan het begin van 1720, naast andere aandelen en staatsobligaties, ter waarde van £ 32,000 of $ 5.7 miljoen in het geld van vandaag. In Maart van dat jaar, was de koers 200 en hij verkocht 8,000 aandelen in April en Mei voor 350, waardoor hij een winst opstreek van £ 20,000, ongeveer $ 4 miljoen in het geld van vandaag. Maar de koers bleef in Juni maar stijgen naar 700 en hij kocht die aandelen in die maand weer terug voor £ 26,000, op tweemaal zijn vorige verkoopprijs, plus nog eens een Call Optie op 750 voor £ 1,000. Opeens was de zorgvuldige spreiding van zijn vermogen verdwenen.


Even steeg de koers naar 1,000 in Juli, om daarna, in enkele weken, in te storten naar 200. Hij verloor daardoor £ 22,600, ruim $ 4 miljoen in het geld van vandaag. Zijn totale vermogen daalde met ruim 30% en hij schijnt verzucht te hebben, dat hij de irrationele waanzin van een mensenmassa niet kon berekenen. Als hij echter zijn belang sinds 1712 onaangetast had gelaten tot 1723, dan zou zijn totale rendement 116% zijn geweest, wat een respectabele 6,5% per jaar was , zonder het dividendrendement. Maar vele speculanten, van hoog tot laag, zaten op veel grotere blaren, inclusief de twee maitresses van de Britse Koning George I.

Pas 292 jaar later, in 2015, kon Groot-Brittannie de laatste £ 2,6 miljard schuld van de Zuidzee-maatschappij, die destijds de nationale schuld financierde, afbetalen! Want schuld verdwijnt immers nooit, behalve bij faillissement of (meestal) bij overlijden. De Zuidzee-maatschappij was op het hoogtepunt in 1720 liefst $ 4.300 miljard waard in het geld van vandaag. Maar de meest waardevolle maatschappij ter wereld ooit, was overigens de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) een eeuw eerder, in 1637, die toen $ 8.000 miljard waard was in het geld van vandaag. Ook de VOC moest uiteindelijk in 1799, na 197 jaar, de deuren sluiten. Niets is zeker en niets is eeuwig! De meest waardevolle firma van tegenwoordig is Apple met een marktkapitalisatie van ‘slechts’ $ 900 miljard (December, 2017).


Telkens als fantasie op hol slaat en wilde speculatie de overhand neemt, dan ontploft het financieele en politieke systeem. Het onorthodoxe monetaire beleid van de Centrale Banken met hun berucht bubbelbeleid van ‘kwantitatieve verruiming’ (QE) van tienduizenden miljarden, heeft het alledaagse geld kunstmatig gedevalueerd ten opzichte van activa, waardoor de bezitters daarvan, de top 10%, ‘rijker’ werden (‘wealth effect’) en de massa’s van gewone werknemers het nakijken hadden. Maar de relatief kleine groep van rijkere bezitters van steeds duurdere activa, verhogen hun consumptie-bestedingen echt niet veel. Dus de economische groei blijft veel zwakker dan verwacht. Bovendien houdt dit beleid vele ‘spook’-ondernemingen in leven, die anders zouden omvallen bij een normalere rente. Dat is ongezond.

De geldontwaarding ten opzichte van activa voor de ‘gewone man’ is net zo erg als het verlies van koopkracht bij goederen en diensten (Consumentenprijsindex - CPI) zou zijn geweest. Maar dat laatste is (nog) ver achtergebleven, o.a. vanwege de globalisering, de vergrijzing, de technologie en de overcapaciteit, welke allemaal deflatoire trends zijn. De jaloersheid, die het gevolg is van de grootste kunstmatige vermogensongelijkheid sinds 1929, is een ernstige bedreiging voor het huidige kapitalistische systeem: 8 superrijken bezitten, sinds de Grote Financieele Crisis in 2008, na ‘de Grote Zeepbel in Alles’, evenveel als  de helft van de armere 50% van de wereldbevolking (2016). In 2010, voor die Grote Zeepbel, waren het nog 388 superrijken:


Credit Suisse Global Wealth Report 2017:

Capgemini World Wealth Report 2017:


World’s wealthiest became $ 1 trillion richer in 2017:


Tegelijkertijd is het netto vermogen van het gemiddelde Amerikaanse gezin lager dan 28 jaar geleden en waarschijnlijk het laagst in de geschiedenis, als men dat aanpast aan de geldontwaarding. Ruim 30% van de gezinnen hebben een negatief vermogen, wat het ergst is in 55 jaar, ondanks het herstel van de huizen- en aandelenmarkt!


Om haar geloofwaardigheid te behouden, heeft de Amerikaanse Federal Reserve, sinds December, 2015, de korte rente (Federal Funds rate) echter wel al 5 keer verhoogd en verdere verhogingen in 2018, wellicht 3 of 4 maal, worden in het vooruitzicht gesteld. Een kleine vermindering van de opgekochte activa wordt ook gesuggereerd, wat de liquiditeitsverschaffing negatief zou beinvloeden. Laten we eens zien, hoe dat allemaal afloopt. Ook de Bank of England heeft in November, 2017, de eerste rentestijging achter de rug. De Europese Centrale Bank (ECB) liet de rente in October, 2017, nog ongemoeid op 0%, maar is wel van plan om het tempo van de opkoop van activa met de helft te verlagen. De Bank of Canada is eveneens bezig om de teugels aan te trekken, met 2 renteverhogingen in afgelopen Juli en September, wat de oververhitte huizenmarkt in Vancouver en Toronto zou kunnen treffen. Alleen de Bank of Japan (BOJ) heeft nog geen koerswijziging doorgevoerd, voornamelijk omdat inflatie en economische groei beneden de verwachtingen zijn gebleven.

Daarom is het best mogelijk, dat de top van monetaire stimulering van alle Centrale Banken tezamen pas wordt bereikt in 2019 en dat de extreme Melt-up wordt verlengd. Jeremy Grantham van GMO wijst op een potentieele versnelling van de Melt-up, voordat die ontploft (zie pagina’s 2 tot 4):


Sinds de Tweede Wereldoorlog, vonden er 12 cycli van rentestijgingen plaats, die bijna allemaal een recessie tot gevolg hadden. Er is dus zelden sprake van een zachte landing, vooral na zo’n gigantische, wereldwijde kredietexpansie, die we, sinds 2009, hebben meegemaakt. Bovendien heeft het rendement van de 2-jarige Treasury, bij een renteverkrappingsbeleid, de neiging uit te stijgen boven dat van de 10-jarige Treasury (een omgekeerde - inverted- rendementscurve), wat altijd, zonder uitzondering, tot een recessie heeft geleid. Dit proces wordt nog versneld, doordat het rendement van de 10-jarige Treasury juist is gedaald, wat de structurele deflatoire krachten van tegenwoordig aantoont. Ook al kan zo’n recessie nog jaren in het verschiet liggen, dan zal de markt voor langere Treasuries, die beschouwd wordt als ‘veilige haven’ bij uitstek, worden opgewaardeerd.

Ondanks alle voorspellingen van het tegendeel, bleven inflatie en economische groei in 2017 achter bij de verwachtingen. Het rendement van de 10-jarige en de 30-jarige Treasury is in de afgelopen 12 maanden weer gedaald, wat de waardering dus verhoogde. De waardering van de 30-jarige Treasury is in de laatste 36 jaar, met onderbrekingen, gestegen met 500% en de, steeds doorrollende, Nul-coupon daarvan (STRIPS), die niet kan worden afgelost voor de afloopdatum, zoals bij de meeste obligaties, steeg gemiddeld 18% per jaar, wat over die periode leidde tot een waardestijging van 7 maal die van de S&P 500 aandelenindex!

De reden, dat de meesten deze boot hebben gemist, is dat men zich blind staart op het ‘lage’ rendement van een lange Treasury. Dat is echter niet relevant en kan niet worden vergeleken met het onzekere dividendrendement van een aandeel. Men koopt een obligatie juist omdat men een lager rendement verwacht op nieuwe obligaties, die de waardering van de uitstaande obligaties omhoog stuwt. Sinds 2009, beleeft de wereldeconomie de zwakste economische groeicyclus in ruim 70 jaar, o.a. vanwege excessieve schuld, vergrijzing en wereldwijde overcapaciteit. Die trends zetten zich voort.

Daarom is deze 36-jarige opgaande markt in Treasuries en kwaliteitsobligaties, met onderbrekingen, nog volledig in tact. Zij vormen nog steeds de beste bescherming tegen riskante activa, zoals aandelen, die geen afloopdatum kennen, failliet kunnen gaan en momenteel, volgens alle historische maatstaven, ernstig zijn overgewaardeerd, vanwege voornamelijk ‘financieele engineering’, zoals inkoop van eigen aandelen en overnames & fusies, naast een aardige winststijging. Bij de volgende recessie, die, tegen de algemene verwachting in, waarschijnlijk het ernstigst wordt sinds de Grote Depressie van de jaren ‘30, zullen de rendementen van Treasuries en kwaliteitsobligaties weer nieuwe dieptepunten bereiken, met dienovereenkomstige hogere waarderingen.

Men moet er wel rekening mee houden, dat de economische groei in Amerika in de komende paar jaar tijdelijk wat hoger zou kunnen uitvallen, vanwege de nieuwe belastinghervorming, die met name de Amerikaanse bedrijfsbelasting meer in overeenstemming brengt met de internationale realiteit. Bovendien zullen Trump’s voorgestelde plannen voor infrastructuur en hogere militaire uitgaven hun nodige effect kunnen sorteren. De Amerikaanse militaire uitgaven, als percentage van de economie,  zijn in de laatste 7 jaar gedaald van 5.5% tot 3.8%, terwijl de ene brandhaard na de andere de vrede in gevaar dreigt te brengen. De defensie-uitgaven van de meeste landen in de NATO, echter, zijn vaak niet meer dan 1.0 tot 1.5% van het Bruto Nationaal Product, ver beneden het vereiste minimum van 2%. De internationale druk om hierin verandering te brengen wordt steeds groter.

De Amerikaanse winsten, die tot nu toe buiten Amerika werden gehouden om de hogere bedrijfsbelasting te ontwijken, zullen nu gedeeltelijk kunnen worden gerepatrieerd. Meer dan 80% van de $ 2.600 miljard is reeds in Dollars belegd, maar de eventuele inwisseling van $ 400 miljard zou de Dollar een steuntje in de rug kunnen geven. Na een dergelijke inwisseling in 2004, kwam $ 312 miljard terug en stuwde de Dollar in 2005 met 13% omhoog.

Ondanks al het gekwetter, dat de Dollar op het punt zou staan om onttroond te worden door de Chinese Yuan of de Euro, vinden 88% van alle valutatransacties nog steeds plaats in Dollars. China heeft immers valuta-controles, een koppeling met de Dollar, beperkte democratie en geen rechtsstaat. De Eurozone is, zelfs na bijna 20 jaar, nog steeds niet ‘af’ en stelt militair weinig voor. Verder is de totale schuld in Dollars nu hoger dan alle schuld, die luidt in binnenlandse valuta’s. Naarmate de rente stijgt, wordt Dollarschuld nu duurder om te bedienen en het is dan ook te verwachten, dat buitenlandse beleggers in, met name Opkomende Markten, die bui zien aankomen en die riskante markten weer massaal verkopen en terugkeren naar de Dollar als ‘veilige haven’

Misschien wordt het presidentschap van Donald J. Trump een groter succes dan ooit. Dan is de nachtmerrie van alle Trump-haters compleet. Men kan het onderwerp Trump tegenwoordig niet meer omzeilen, want dat was, met Brexit, een aardverschuiving zonder weerga. De wereldeconomie is, na het eerste jaar van zijn ambtstermijn, veel beter en de werkeloosheid veel lager dan ooit verwacht, terwijl de beurskoersen alle records breken. Toegegeven, na 10 jaar van een monetair super-stimuleringsbeleid, zijn de balansen van Centrale Banken nog nooit zo groot geweest, zijn de rentetarieven nog nooit zo laag geweest en is de wereldschuld, als percentage van de economie, nog nooit zo torenhoog geweest. Geen wonder, dat er een kunstmatige zeepbel is ontstaan in alles!

Maar waarom zou Trump niet de eer opeisen voor deze wonderbaarlijke gang van zaken, wat door de meesten niet werd voorzien? Tallozen, waaronder de miljardair George Soros en Nobelprijswinnaar Paul Krugman, speculeerden erop, dat de markten zouden instorten en verloren miljarden! Trump’s tegenstanders zaten immers te wachten op zijn onvermijdelijke en onmiddellijke ondergang. De kans op zijn herverkiezing in 2020 wordt steeds waarschijnlijker, zolang zijn gezondheid het niet begeeft. Hij rookt en drinkt niet, maar is wel dol op hamburgers en biefstuk. Golf is zijn enige manier van ontspanning. Maar voorlopig is er geen Democratische rivaal in zicht. Oprah Winfrey? Alstublieft! Niet weer een onervaren beroemdheid. Bovendien stemde ze vroeger meermalen Republikeins. Hoe dan ook, die verkiezingen vinden pas over 3 lange jaren plaats.

Trump gedraagt zich niet zoals een President betaamt. Hij stelt de zaken vaak mooier voor dan ze zijn (wat trouwens een typische Amerikaanse karaktertrek is). Hij zegt waar het op staat en draait er niet omheen, zelfs als je slechte adem hebt. Hij is niet ‘politiek correct’. Hij drukt zich vaak ongelukkig uit. Dit maakt de conventionele elite van pers en politici razend. Is hij een fascist, racist en antisemiet? Absoluut niet. Dat zijn tegenwoordig loze kreten van radeloze tegenstanders. Hij stond in New York juist bekend als iemand links van het midden, die vele Democraten ondersteunde, omdat hij als zakenman natuurlijk alle politieke stromingen te vriend moest houden.

Hij is immers nog nooit eerder een gekozen politicus geweest, maar een beroemdheid, wiens naam op talloze wolkenkrabbers prijkt. Hij heeft tijdens zijn gehele loopbaan nooit een baas boven zich gehad, behalve zijn strikte en gierige vader, die ook zijn geldschieter was, toen hij voor zichzelf in vastgoed begon. Voordat ex-acteur Ronald Reagan tussen 1981 en 1989 President werd (op 69 jaar), had hij er in ieder geval al 8 jaar op zitten als Gouverneur van Californie en was zelfs enige tijd leider van een vakbond, de Screen Actors Guild. Helaas werd Reagan op latere leeftijd, volgens zijn zoon, zieker en dementer. Oproepen om Reagan destijds af te zetten, waren destijds ook niet van de lucht, maar zijn populariteit bleek erg groot.

Trump heeft in zijn leven dus nog veel geluk gehad en werd door menigeen constant schromelijk onderschat. Om zich te kunnen handhaven in de keiharde Amerikaanse vastgoedwereld, gedurende vele decennia, vereist men nu eenmaal bepaalde straatvechters-kwaliteiten om ongure personen op afstand te houden. Hij versloeg onverwacht 16 bekende en ervaren politieke kopstukken in de Republikeinse voorverkiezingen. Het lachen is inmiddels verstomd en omgeslagen in verslagenheid en paniek. De aanhangers van een multi-culturele maatschappij met open grenzen, zoals die door de Bilderberg-elite is opgebouwd sinds de Tweede Wereldoorlog, vragen zich af, wat hier aan de hand is. Men zou eens stil moeten staan bij de diepere oorzaken van het populisme. Misschien is dit juist het begin van een totaal andere wereld dan die van de Merkels en de Obamas en van de globalisering in het algemeen.

Trump, die bijna iedereen van de gevestigde orde tegen zich had, won uiteindelijk, bij de nationale verkiezingen in 2016, dankzij zijn fervente aanhang, 304 tegen 227 in het kiescollege (niet 306 tegen 232), omdat 7 kiesmannen (2 van Trump en 5 van Clinton) hun eigen koers besloten te varen. Tegelijkertijd boekten de Republikeinen, als gevolg van Trump’s kruiwagen, de grootste overwinning sinds 1928, met de meerderheid in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden (wat bij de tussentijdse verkiezingen in November, 2018, weer zou kunnen veranderen), met tweederde meerderheid van de wetgevende macht op staatsniveau en tweederde meerderheid van de gouverneurs van alle 50 Staten. Bovendien kan Trump zijn stempel zetten op het Hooggerechtshof en de Federal Reserve, wat het Amerikaanse juridische en monetaire beleid nog zeer lange tijd kan bepalen.

Kortom, een spectaculaire ontwikkeling, die grenst aan het onmogelijke. Al het gedroom van sommigen, dat Trump zal worden aangeklaagd en afgezet als President, lijkt daarom pure tijdsverspilling. Ook het recente, onbetrouwbare, boek van Michael Wolff (‘Fire and Fury’) over het Witte Huis, zal de publieke opinie nauwelijks beinvloeden, omdat Trump’s aanhang dat negeert en de Trump-haters dat zien als een bevestiging van hun oordeel. Laten we het maar niet hebben over de reputatie van de huidige, reguliere journalistiek! Boeken- en krantenlezers zijn overigens een uitstervend ras. Iedereen loopt tegenwoordig als een zombie rond en is urenlang per dag gekluisterd aan de smartphone (66% daarvan, vanwege sociale media).

De doorgewinterde politicus Hillary Clinton, wiens verkiezingscampagne ($ 1.4 miljard) 50% meer kostte dan die van Trump (die $ 66 miljoen van zijn $ 957 miljoen kostende campagne uit eigen zak betaalde), werd bijna unaniem gedoodverfd als de onvermijdelijke winnares. Zij had nooit een verliezers-speech voorbereid en kwam dan ook op die bewuste verkiezingsnacht niet opdagen, maar gaf haar nederlaag tegenover Trump zelf wel telefonisch toe. Haar schijnbare meerderheid van het aantal stemmen (2.1%) kon niet zorgen voor haar overwinning in dit indirecte kiessysteem. Zoiets onbevredigends doet zich zelden voor, maar was wel de vijfde keer in 45 verkiezingen voor het Presidentschap. In een zure pruim bijten is geen pretje.

MEDEDELING: Er zijn nu 5 soorten van lidmaatschap. Welk lidmaatschap past bij u? Leden kunnen profiteren van lunches en/of borrels (weer 2 of 3 maal in 2018; de volgende vindt op Vrijdag, 9 Maart a.s. plaats), persoonlijke beleggingsadviezen en extra, mogelijk winstgevende, informatie via o.a. een reeks van regelmatige PAMFLETTEN en belangrijke artikelen. Van harte welkom bij de club! Velen onder u zijn al 10 jaar of langer trouwe volgers. Zie hiernaast voor nadere gegevens.
DIEDERIK SCHMULL     9 Januari, 2018                  Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.